Viti ekonomik 2026: Mes rritjes së paralajmëruar dhe goditjes nga çmimet e reja të rrymës e shëndetësisë

Energji elektrike më e shtrenjtë, shërbime shëndetësore më të shtrenjta, ndalim i pagesës së fondeve nga IPARD 3 për fermerët, mega-projekte infrastrukturore, një eurobond i ri , filloi viti ekonomik 2026, shkruan analiza ekonomike e Portalb.mk.

Qeveria parashikon një vit 2026 të suksesshëm ekonomik, ekonomistët presin rezultate

Rritja ekonomike do të përshpejtohet, inflacioni do të ngadalësohet. Sipas “skenarit” të buxhetit të qeverisë, viti 2026 do të jetë një vit i suksesshëm, rritje e mbledhjes së të ardhurave, disiplinim i shpenzimeve dhe një sasi investimesh kapitale më e madhe se “vrima” në arkën e buxhetit. Sipas ekonomistëve, viti i ardhshëm duhet të jetë viti në të cilin do të arrihen rezultate të dukshme.

“Viti 2026 do të jetë viti në të cilin do të shihet nëse stabilizimi do të shndërrohet në përparim të vërtetë. Inflacioni duhet të bjerë gradualisht, ndërsa rritja mund të përshpejtohet në mënyrë të moderuar nëse nisin investimet kryesore publike dhe nëse mjedisi i jashtëm mbetet i qëndrueshëm. Por, kjo është e mundur vetëm në disa kushte: politikë konsekuente fiskale, zbatim më i mirë i projekteve të infrastrukturës, parashikueshmëri më e madhe në rregullore dhe ruajtje e stabilitetit monetar si prioritet qendror”, thotë për Portalb.mk ekonomisti dhe profesori universitar, Sinisha Naumovski dhe shton:

“Nëse plotësohen këto kushte, viti 2026 mund të jetë viti i konsolidimit real dhe përshpejtimit gradual të ekonomisë. Nëse jo, rrezikojmë të ecim përsëri me të njëjtën inerci, të pamjaftueshme për të rritur ndjeshëm standardet e jetesës. Rreziqet e jashtme, varësia nga ekonomia gjermane, tensionet gjeopolitike, ndërprerjet e mundshme në zinxhirët e furnizimit.”

Viti 2026 për qytetarët fillon me energji elektrike më e shtrenjtë, edhe atë për të gjitha blloqet dhe për të dyja tarifat, atë të shtrenjtën dhe të lirën. Pacientët që nga 1 janari do të paguajnë participim më të shtrenjtë në shëndetësi nga 33% deri në pothuajse 50%. Viti 2026 do të jetë i pasigurt edhe për fermerët, u përhap problemi me pagesat e pezulluara të fondeve nga programi IPARD 3  për shkak të skandalit të korrupsionit në krye të Agjencisë për Mbështetje Financiare në Bujqësi dhe ata do të presin t’u paguhen subvencionet dhe mjetet e tjera të papaguara në bazë të masave të tjera.

Paralajmërohen plane të mëdha për investime reale

Në vitin e ri ekonomik investimet kapitale parashikohen të jenë 640 milionë euro – dhe ato duhet të jenë shtylla e rritjes ekonomike, thonë ekonomistët.

“Një sfidë kyçe për ne, në këto zhvillime globale, është shfrytëzimi më i madh i flukseve globale të kapitalit, përmes investimeve. Një pjesë e këtyre flukseve janë edhe paratë nga BE-ja dhe institucionet dhe bankat e saj, gjë që është një detyrë e rëndësishme, nëse jo edhe kyçe, për Qeverinë. Është mirë që kanë filluar projekte të mëdha infrastrukturore në transport (hekurudha) dhe besoj se duhet dhe duhet të jemi edhe më ambiciozë, më të “uritur” drejt BE-së për projekte të reja. Nëse arrijmë të zbatojmë në kohë dhe plotësisht projektet e nisura, rritja e PBB-së do të bëhet në mënyrë të qëndrueshme e lartë (po flas për mbi 4%), gjë që do të jetë shumë e dukshme për qytetarët në një periudhë relativisht të shkurtër prej një deri në dy vjetësh”, thotë për Portalb.mk ekonomisti Jovan Despotovski.

Në këtë vit 2026, është paralajmëruar fillimi i mega- investimeve në infrastrukturën rrugore dhe hekurudhore, por gjithashtu edhe përfundimi i projekteve që tashmë kanë filluar. Kështu, këtë vit, sipas njoftimeve të fundit, duhet të përfundojë ndërtimi i autostradës Kërçovë-Ohër, e cila filloi në vitin 2014.

Në vitin 2026, vazhdoi beteja  e sindikatave për një rritje më të lartë të rrogës minimale – harmonizimi ligjor në shumën prej 1.500 deri në 1.600 denarë do të bëhet në mars. Sektori privat pret një klimë të qëndrueshme dhe të parashikueshme të biznesit. Ekonomistët thonë se ka potencial për investime.

“Prioriteti i dytë është përfshirja e flukseve të kapitalit në sektorin privat. Këtu bëjnë pjesë investimet e huaja, por edhe kompanitë dhe kapitali vendas. Fakti që kemi 10 miliardë euro depozita nga qytetarët dhe ekonomia në banka, thjesht duhet të shfrytëzohet. Për shembull, të mendohet për futjen e garancive për investime “të vogla” nga qytetarët në fondet e investimeve që nuk investojnë në aksione dhe obligacione në bursat botërore, por në zhvillimin e kompanive vendase. Nëse me një masë të tillë do të “liroheshin” 50, 60 milionë euro për fillim, atëherë me rezultate të mira efekti vetëm sa do të intensifikohet. Në fakt, Maqedonia sigurisht që nuk do të jetë e para në botë që do ta bëjë këtë, por sigurisht që do të jetë pioniere në rajon, nga e cila mund të mësojnë edhe të tjerët”, thotë Despotovski.

Megjithatë, flukset e përgjithshme ekonomike do të kushtëzohen edhe nga ndikimet e jashtme, konfliktet ushtarake, rrjedha e mallrave dhe shërbimeve në nivel global, politikat doganore dhe tarifore të SHBA-së, situata ekonomike e partnerëve tanë më të rëndësishëm tregtarë dhe investues.

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari