“Rezistenca ndaj zjarrit” është rritur pak, por ndërgjegjësimi i qytetarëve është bërë “tollovi”
Me një analizë të vogël të gjithçkaje që ndodhi vitin e kaluar në përballjen me zjarret dhe pikat kryesore të asaj që u tha ditët e fundit, të shkaktuara nga zjarri i madh në një pjesë të Malit të Zi të Shkupit, mund të konkludohet se “rezistenca ndaj zjarrit” e shtetit, siç do të thoshte kryeministri Hristijan Mickoski, është rritur pak, jo shumë. Do të ishte rritur në mënyrë dramatike nëse të gjitha masat që po merren tani do të ishin marrë disa muaj më parë. Prandaj, komunikimi ndërpartiak me ekskluzivitet të plotë, me shumë superlativa dhe mohime të plota, shkaktoi një “konfuzion” në publik në aspektin e ndërgjegjësimit për temën dhe i ndau më tej qytetarët si në vija etnike ashtu edhe në ato partiake.
Shkruar nga: Teofil Blazevski
Zjarri në afërsi të Bllacës përpara pikës kufitare, i cili më pas u përhap ose ishte krejtësisht ndryshe në Çuçer Sandevo, shkaktoi një përballje të ashpër partiake që krijoi një “konfuzion” interpretimesh të ndryshme në publik. Zjarri që u vu nën kontroll dje (08.08.), sipas drejtorit të Drejtorisë për Mbrojtje dhe Shpëtim (DMP) Stojançe Angelov, mund të ndizet përsëri këtë mëngjes për shkak të erës, ndërsa ka shkaktuar edhe një të ri në deponinë ilegale në Vizbegovë, e cila mund të shihet nga zona qendrore e Shkupit. Me shumë mundësi do të shuhet plotësisht deri në mbrëmje, për shkak të rënies së paralajmëruar të temperaturës, por edhe të shirave të pasdites që priten në Malin e Zi të Shkupit. Prandaj, pasojat e publikut të ndarë reflektohen në shoqëri dhe kjo mund të shihet në çdo rrjet social që përdorin qytetarët në vend. Në seksionin Kontekst, u përpoqëm të bëjmë një analizë të vogël, në mënyrë që gjërat të bëhen më të qarta, siç thotë logoja e një prej revistave tona javore.
A e kemi rritur shumë “rezistencën ndaj zjarrit”?
Vetëm pak ditë më parë (05.07) në poligonin e stërvitjes Pepelishte në Krivolak, u prezantua një njësi e re në zotërim të institucionit, e cila përbëhet nga rreth 40 automjete të ripërdorura të ushtrisë dhe policisë në terren dhe transportit që ishin në rezervë dhe në depo, në automjete që tani përdoren për shuarjen e zjarreve, dhe në fakt, janë pjesë e njësisë së re profesionale të ardhshme në nivel kompanie që do të quhet “Ekipi Special i Reagimit të Shpejtë”. Dhe pastaj, lajmi që u raportua në rajon, dhe një ditë më vonë në një intervistë televizive në Sitel, Kryeministri Hristijan Mickoski e komentoi atë si “më të përgatitur se kurrë më parë”, dhe pastaj të nesërmen (06.07), ” më të përgatitur në dy ose tre vitet e fundit”, të cilën ai e quajti figurativisht “rezistencë ndaj zjarrit”:
“Rezistenca jonë ndaj zjarrit, për ta thënë figurativisht, është shumë më e madhe krahasuar me atë që ishte një vit, dy ose tre vjet më parë… kjo njësi, helikopterët e ushtrisë dhe helikopterët e policisë, plus “traktorët e ajrit”… Unë besoj se jemi absolutisht të përgatitur, nëse ndodhin zjarre këtë vit, t’i pranojmë dhe t’i kontrollojmë, plus do të shtoja zjarrfikësit vullnetarë… Pra, në përgjithësi, mund të them se jemi gati të veprojmë nëse ndodhin këto zjarre. Ne jemi proaktivë, nuk jemi reaktivë (nga 16.50 – 17.44 e bisedës që fillon pas minutës së 13-të të intervistës për Temën e ditës në TV Sitel).
Të nesërmen, të hënën (07.07), kur zjarri pranë Bllacës kishte filluar tashmë, Zëdhënësja e Qeverisë Marija Miteva, në prani të zyrtarëve të lartë të DMSH-së dhe Bashkësia Njësive të Vetëqeverisjes Lokale të Republikës së Maqedonisë së Veriut, prezantoi “masën e re të Qeverisë që është përfshirë në planin operativ për punësim: “Punët publike për mbrojtje dhe parandalim nga zjarri”:
Masa parashikon përfshirjen e 400 personave të papunë, të cilët do të angazhohen në punë publike me fokus në krijimin e rezistencës ndaj zjarreve dhe aktivitete të tjera për të parandaluar dhe zvogëluar rrezikun e zjarreve. Dua të theksoj se çdo pjesëmarrës i angazhuar do të marrë një mbështetje financiare mujore prej 24,000 denarësh. Gjithashtu është e rëndësishme të theksohet se të gjithë ata që tregojnë interes të veçantë, përkushtim dhe gatishmëri të lartë pas përfundimit të kësaj mase do të angazhohen përgjithmonë përmes punësimit të tyre në institucionet përgjegjëse për këtë punë. (E gjithë konferenca për shtyp mund të shihet KËTU).
Gjatë orëve të mbrëmjes dhe natës midis 7 dhe 8 korrikut, zjarri u ndez, dhe në rrjetet sociale dhe selitë e partisë, u ndezën thirrje për shpëtimin e fshatrave, për shtëpitë e djegura (shtëpitë e fundjavës) dhe mohimet nga autoritetet.
Një ditë më vonë, më 08.08. Miteva raportoi përsëri në shtyp për një vendim të ri të Qeverisë, duke shpallur gjendje krize për një periudhë prej 30 ditësh (kjo është e drejtë ligjore e Qeverisë përpara se Parlamenti të vendosë për zgjatjen e saj):
…Ky vendim u mor në bazë të seancës së sotme të Komitetit Drejtues për Koordinimin dhe Menaxhimin e Sistemit të Menaxhimit të Krizave për shkak të situatës komplekse në terren, temperaturave të larta, erërave të forta dhe rrezikut për mjedisin, pronën dhe sigurinë e qytetarëve. Çfarë do të thotë kjo në terren?… Qeveria do të ofrojë ndihmë urgjente dhe në kohë për të gjitha zonat e prekura, duke i dhënë përparësi sigurisë së popullsisë. Shteti do të jetë aty ku është më i nevojshëm….
Gjatë së njëjtës ditë, Drejtori i DMSH-së Angelov raportoi për herë të parë rreth mesditës se kishte indikacione serioze se zjarri ishte zjarrvënie e qëllimshme. Në mbrëmje, në emisionin debatues Top Tema në Telma, ai e përsëriti këtë në një intervistë më të gjatë, por përsëriti edhe fjalët e Kryeministrit Mickoski se vendi është “shumë më i përgatitur”, duke përdorur fjalët “në mënyrë drastike”, për t’u përballur me zjarret:
Kjo qeveri po tregon një angazhim më të madh dhe unë jam optimiste. Kam të drejtë të them se këtë vit jemi drastikisht më mirë. Epo, për dy ditë, një “pinzgauer” dhe një “hermelin” me një cisternë 6 tonëshe kanë qenë në terren dhe janë jashtëzakonisht efikase dhe jam shumë i kënaqur me to… (nga minuta e 49-të në intervistën për Top Tema në Telma)…
Në intervistën që zgjati më shumë se një orë, Angelov ndau edhe një mori informacionesh të tjera, më i rëndësishmi prej të cilave është se vizioni i tij, i cili mbështetet edhe nga Qeveria, është që mbrojtja kryesore nga zjarri të bazohet në shoqërittë vullnetare të zjarrfikësve, duke ndjekur shembujt në Austri, Slloveni, Bullgari, dhe prej andej edhe njoftimi për 400 persona, shumica e të cilëve do të punësohen në qeversjet lokale, dhe vetëm më të përgatiturit do t’i bashkohen Shërbimit Shtetëror të Zjarrfikësve për njësinë e re.
Pastaj sqaroi se Kryeministri kishte të drejtë kur tha se numri i zjarreve në male ishte rritur sepse fshatrat tona ishin të shkreta dhe nuk kishte bagëti për të kullotur barin, dhe këtë po e shpjegonte (për të cilën u kryqëzua në media dhe rrjetet sociale, dhe ishte gjithashtu objekt i një analize nga Vërtetmatësi), dhe pastaj tha se kishte qenë në krye të DMSH-së vetëm për një muaj e gjysmë dhe se i gjithë vizioni i bashkimit të Qendrës së Menaxhimit të Krizave dhe institucioneve të tjera në një institucion të tretë ishte pak i vonuar, etj.
A është tragjedia në Koçan arsyeja kryesore për vonesën?
Me këmbënguljen e vazhdueshme të gazetarit për të shpjeguar pse të gjitha këto masa (zjarrfikës të rinj, servisimi i traktorëve ajrorë, konvertimi i automjeteve, etj.) janë vonuar – diçka që është një temë e vazhdueshme si e medias ashtu edhe e publikut profesional (Shih KËTU – Vladimir Simonovski, Koordinatori i fundit Kombëtar i Trupit Drejtues për Menaxhimin e Krizave në Tema e ditës në TV Sitel nga dje, 08.08) – Angelov dha justifikimin kryesor se tragjedia në Koçan më 16.03 ngadalësoi të gjithë përgatitjen për t’u përballur me zjarret, si dhe se detyrimet e tij në QMK dhe një udhëtim për trajnim profesional në Japoni, çuan në një vonesë në emërimin e tij me rreth 45 ditë, për të arritur në përfundimin më në fund se “më mirë vonë sesa kurrë”!
Pajisjet dhe personeli i Brigadës së Zjarrfikësve të Shkupit
Këtyre elementëve të përgatitjes për përballimin e zjarreve, duhet t’u shtohen edhe pajisjet e reja të njësisë më të madhe të zjarrfikësve në kryeqytetin maqedonas, Brigadës së Zjarrfikësve për Qytetin e Shkupit. Lajmi i MIA-s, i cili u raportua edhe nga shumë media të tjera, por në një formë shumë të shkurtuar, u dha më 10 qershor:
Që nga sot, Brigada e Zjarrfikësve të Qytetit të Shkupit do të ketë në dispozicion një automjet të ri modern dhe unik të zhvilluar plotësisht në Maqedoni dhe një dron për shuarjen e zjarreve, si dhe u promovua gjenerata e re e zjarrfikësve…
Vlatko Nikollovski, koordinator i projektit të Brigadës, në prezantimin e sotëm të projektit “Shuarja e zjarrve duke përdorur teknika moderne”, prezantoi automjetin e ri modern si dhe dronin e ri për shuarjen e zjarreve….
…Sot do të prezantojmë automjetin e parë të zhvilluar plotësisht vendor që është unik dhe universal, i bërë falë njohurive 30-vjeçare të ekipit komandues të Brigadës së Shkupit, falë komandantit dhe ekipit të tij. I gjithë zhvillimi u bë pa asnjë fond qeveritar, joqeveritar, ne e zhvilluam atë në mënyrë të pavarur… Në të njëjtën kohë, arritëm të jemi të parët në Evropë dhe Amerikë që zhvilluam një dron që shuan zjarre dhe i cili ka treguar rezultate fenomenale shumë herë deri më tani, tha Nikolovski.
Përveç kësaj, komandanti aktual i Brigadës, Zvonko Tomevski… “informon se njësia aktualisht ka 203 punonjës, ndërsa pas sistematizimit në kuadër të regjistrimit të ri, janë planifikuar 404 punonjës.” – thotë lajmi i MIA-s (Prezantimi i plotë mund të shihet KËTU).
“Tollovi” në akuzat ndërpartiake: LSDM dyshohet se ka vënë zjarre!?
Ndërsa statistikat dhe deklaratat janë një tregues relativisht i qartë se sa e përgatitur është Maqedonia e Veriut këtë vit për t’u përballur me zjarret, akuzat midis partive kryesore maqedonase dhe shqiptare nga qeveria dhe opozita jo vetëm që nuk kanë ndryshuar aspak, siç do të thoshte Kryeministri, por kanë kaluar të gjitha kufijtë e lejuar në komunikim me publikun, madje duke marrë parasysh faktin se jemi në muajt parazgjedhorë.
Në përgjigje të ushtrimit demonstrues në Pepelishte më 05.07. për konvertimin e automjeteve të ushtrisë dhe policisë, pasuan reagime nga LSDM dhe Levica se ishte një PR i lirë, se automjetet filluan të prisheshin sapo mbaroi ngjarja dhe se Qeveria nuk ka bërë absolutisht asgjë që nga viti i kaluar, i cili u konsiderua viti më katastrofik me zjarre në 10 vitet e fundit. Portali Antropol, i cili mund të konsiderohet një botim shumë i afërt me Levicën, më 06.05 doli me një artikull të titulluar “Hermelinët” e vjetër kundër zjarrit – Po digjemi, dhe qeveria feston një epokë të re të luftimit me një pompë dhe hermelinë, dhe një ditë më vonë (07.07) doli me një artikull të titulluar Pajisje të rënda, PR i lehtë – Hermelinët e Mickoskit dhe Angelovit u prishën para se të shihnin flakën.
LSDM më 08.07, një ditë pas njoftimit për shtyp të Mitevës për 400 qytetarë që duhet t’u bashkohen kompanive të zjarrfikësve, doli me një deklaratë të titulluar “Qeveria i la qytetarët vetëm kundër zjarreve, improvizimi i Mickoskit po i kushton shtrenjtë Maqedonisë”, në të cilën mund të lexohet se “kishin një vit të tërë për të siguruar pajisje, për të punësuar zjarrfikës dhe për të përgatitur sistemin. Në vend të kësaj, Qeveria as nuk siguroi automjete të reja, as nuk i servisoi ato ekzistuese, as nuk siguroi personel në kohë”. Dy orë më vonë, deputeti Mitko Trajçulevski nga LSDM mbajti një konferencë për shtyp në të cilën u tha si vijon:
Si rikujtim, në mars të vitit 2024 lamë gati një Projektligj për një Sistem të Integruar të Menaxhimit të Krizave. Një vit më vonë, asgjë. Më 6 korrik 2025, Qeveria promovoi të ashtuquajturin “Trupi Ndërhyrës i Zjarrfikësve Maqedonas”. Më 7 korrik, gënjeshtra ishte tashmë e dukshme – nuk ka sistem, nuk ka pajisje, nuk ka reagim. Vetëm marrëdhënie me publikun, kjo është e gjitha që di qeveria e Mickoskit. Prandaj e pyesim Mickoskin: a ka ndonjë vend në botë që shuan zjarret me hermelina nga ushtria? Kjo nuk është as NATO dhe as Evropë. Ky është një cirk.
Kjo u pasua nga një reagim i ashpër nga VMRO-DPMNE. Së pari, ata lëshuan një deklaratë me titull “Ndryshe nga më parë, tani po reagojmë menjëherë ndaj zjarreve, dhe nuk po presim që zona e prekur të digjet para se t’i shuajmë ato”, dhe menjëherë pas konferencës për shtyp në LSDM dhe pas informacionit nga Angelov se ka indikacione se zjarri është i qëllimshëm, ata lëshuan një deklaratë me akuza në formë pyetjesh, me titull “A po përpiqet SDS të shpërqendroj nga kriza e saj e brendshme duke vënë zjarre?”
Ata padyshim po i referoheshin informacionit nga kryetari i komunës Çuçer-Sandevo, i cili është nga LSDM dhe i cili pohoi se natën midis 7 dhe 8 korrikut se shtatë shtëpi (shtëpi fundjave) u prekën nga zjarret, diçka që Angelov e mohoi dhe premtoi se sot (09.07.) do të dilte në terren dhe do të kontrollonte, por nuk ka indikacione se ndonjë shtëpi është dëmtuar (shih Top Tema).
Por, me sa duket, fushata nuk ndalet këtu. Sot, 09.07. Deputeti i VMRO-DPMNE-së, Brane Petrushevski, mbajti një konferencë për shtyp në mëngjes me titullin SDS gëzohet për zjarret, dikush po i nxit vazhdimisht dhe po përhap kaos politik. Në konferencën për shtyp, ndër të tjera në një formë shumë më të butë se dje, u përsërit se dikush po i vë zjarret, por tani nuk ka akuza në formë dyshuese nga njoftimi se ishte LSDM, por se LSDM po mburret për qëllime politike:
Dje raportuam se në vendin e zjarrit që po digjej në zonën e Çuçer Sandevës, u gjetën paleta të zhytura në benzinë, ekziston dyshimi se sulme të ngjashme zjarrvënëse me qëllim nxitjen e tyre janë bërë edhe në vende të tjera në të gjithë vendin.
Është e habitshme se si dikush mund të mendojë të shkaktojë dëme në natyrë dhe fondin pyjor, dhe kështu të rrezikojë drejtpërdrejt jetët njerëzore. Është po aq e habitshme se si SDS nuk i shpëton të gjitha këtyre për një fushatë politike. Deri ku shkon çmenduria e SDS-së?
Më (09.09.) LSDM-ja po i përgjigjet përsëri kësaj me një deklaratë të titulluar Akuza Morbide ndaj Mickoskit dhe histori të sajuara për zjarret, e cila ndër të tjera thotë:
Popullsia po shpëton vetëm veten, lopët po ikin dhe nuk po kullosin barin, zjarret po tërbohen, vetëm Mickoski nuk është fajtor. Mickoski është i shkëputur nga realiteti. Tashmë ka pasur një viktimë të zjarreve, dhe në vend të një fjale ngushëllimi ose marrjes së masave, Mickoski përsëri po përdor retorikën nekrofile dhe po kërkon fajtorë, duke ndjekur fantazma.
Një komunikim i tillë ekskluziv ndërpartiak po ndodh edhe në parti të tjera, si dhe midis koalicioneve shqiptare në qeveri dhe në opozitë, pasi VLEN sulmoi sot Frontin Evropian, pra BDI-në.
Në vend të një përfundimi: Më shumë respekt dhe më pak dezinformim
Dy gjëra mund të konkludohen nga sa më sipër. Së pari, Maqedonia nuk është shumë ose në mënyrë drastike më e përgatitur për t’u përballur me zjarret pas atyre katastrofike të vitit të kaluar, në të cilat, sipas vlerësimeve evropiane, janë djegur 95 mijë hektarë pyje dhe bimë të ndryshme, dhe dëmi është vlerësuar në mbi 55 milionë euro në pesë vitet e fundit, duke përjashtuar këtë vit.
Vendi është pak më i përgatitur se vitin e kaluar, dhe do të kishte qenë shumë ose në mënyrë drastike më i përgatitur nëse të gjitha aktivitetet që po ndërmerren tani do të kishin filluar më herët. Sigurisht, është më mirë dikur sesa kurrë, siç do të thoshte Angelov, por është edhe më mirë dje sesa sot dhe nesër. Sidoqoftë, automjetet e ripërdorura dhe të reja 38-39 dhe inovacioni inxhinierik vendas nuk duhet të nënvlerësohen dhe janë sigurisht më të mira se FAP-i i famshëm, imazhi i të cilit bëri xhiron e botës vitin e kaluar (Meqë ra fjala, për shkak të transparencës me të cilën mburret Qeveria, nuk është e tepërt të njoftohen edhe ekipet inxhinierike dhe kompanitë me përgjegjësi shoqërore, të cilat tani po blejnë pajisje edhe për 400 zjarrfikësit e rinj të ardhshëm).
Nga ana tjetër, midis partive në pushtet dhe në opozitë, nuk duhet të ketë ekskluzivitet, glorifikim ose mohim të plotë të gjithçkaje që është bërë më parë, pavarësisht se sa pak është bërë. Një analizë e botuar nga Vërtetmatësi vitin e kaluar në vitin 2024 me titullin “Qytetarët nuk duhet të jenë kurrë në paqe me zjarret” në seksionin Kundërspin, tregon për të njëjtën ekskluzivitet dhe informacion dhe dezinformim të paplotë ose të pjesshëm që burojnë nga partitë nuk është nga sot.
Në fakt, VMRO-DPMNE sot vepron me mohim dhe nënçmim të plotë të çdo gjëje nga qeverisja shtatëvjeçare e koalicionit LSDM, me përjashtim të Angelov për shembull, (në fakt, VMRO-DPMNE shpesh sillej kështu ndërsa ishte në opozitë), ndërsa LSDM sot sillet në të njëjtën mënyrë si VMRO-DPMNE në opozitë dhe mohon gjithçka që është bërë nga qeveria e re, e cila së fundmi mbushi një vit në pushtet. Partitë kryesore midis shqiptarëve sillen në të njëjtën mënyrë, me mohim të plotë të njëra-tjetrës, duke harruar shpesh se shumë partnerë koalicioni në VLEN ishin shpesh në pushtet së bashku me BDI-në.
Nëse lexoni analizën e Vërtetmatësit të vitit të kaluar, do të shihni se, kur bëhet fjalë për përgatitjen për zjarr në vend, “bota nuk është bardh e zi”.
Prandaj, për të parandaluar një situatë “të krahasueshme” me informimin e qytetarëve mbi temën e “rezistencës ndaj zjarrit”, hapi i parë është që megafonët e partive të ulin volumin gjatë transmetimit.
Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari