Propaganda e madhe serbe dhe pseudo-historia në Zebërnjak afër Kumanovës

Delegacione nga Serbia në vendin tonë shënojnë ngjarje nga historia e tyre, si Beteja e Kumanovës (23.10.1912), e cila ka qenë pjesë e pushtimit serbomadh të Maqedonisë së Vardarit, dhe në këto rate plasojnë propagandë dhe pseudo-histori. Mysafir në ato përkujtim-ceremoni është edhe ambasadori rus në vend, i cili gjithashtu ka dhënë deklarata të tilla. Paradoksalisht, në vend atë ditë shënohet një festë krejtësisht e kundërt – themelimi i VMRO-s historike (23.10.1893), por Qeveria e udhëhequr nga VMRO-DPMNE nuk reagon ndaj atyre provokimeve, ndërsa zëvendëskryeministri i saj, Ivan Stojilkoviq, është i afërt me qarqet nacionaliste serbe dhe me Moskën.

 

Shkruan: Vangel Bashevski

Është normale që çdo shtet t’u japë nder varreve të ushtarëve të vet në vendet e huaja, por shtetet më të avancuara evropiane ndjekin rrugën e pajtimit dhe bashkëpunimit, ndaj në ato komemoracione shmangin fjalimet provokuese. Ndërsa delegacionet shtetërore nga Serbia e shkelin këtë etikë në vendin tonë.

Pranë përmendores-kështjellë (ossarium) të Zebërnjakut në Kumanovë ata shpërndajnë propagandë serbomadhe, edhe pse aty prehen ushtarë serbë nga Beteja e Kumanovës (23.10.1912), e cila ka qenë pjesë e Luftërave Ballkanike.

Për të njëjtat ngjarje mund të ekzistojnë pikëpamje të ndryshme, por qëndrimi i historiografisë sonë është se ato luftëra kanë qenë pushtuese, gjë që e ka konfirmuar edhe Komisioni i Carnegie-t, ndaj mysafirët nga Serbia do të duhej të tregonin më shumë ndjeshmëri ndaj shtetit mikpritës. Kjo vlen edhe për shoqatën qytetare “Bashkësia Serbe në Maqedoni” (SZM), e cila gjithashtu merr pjesë në ato komemoracione në Zebërnjak.

Një sjellje e tillë mund ta revoltojë opinionin tonë, ndaj për ta zbutur dhe për ta fituar atë, fjalimet në Zebërnjak “errësohen” edhe me pseudo-histori.

Pseudo-historia flagrante

Për fillim, le të theksojmë se çfarë deklaroi këtë vit në Zebërnjak Gordana Joviq-Stojkovska nga SZM, përndryshe shkrimtare me origjinë nga Grdellica pranë Leskocit:

Ajo betejë nuk ka qenë e rastësishme. Asgjë nuk ka qenë e rastësishme dhe nuk ka pasur kurrfarë historie pushtuese. Ne, që jemi rritur me gjyshërit dhe stërgjyshërit tanë, të cilët kanë folur për të gjitha ato ngjarje, e dimë se qëllimi i tyre, hyrja e tyre vullnetare në luftë, ka qenë çlirimi i vëllezërve në Maqedoni dhe çlirimi i vëllezërve nga robëria 500-vjeçare, për mundësinë që lirshëm të respektohet feja e vet, të flitet gjuha e vet, të jetohet me popullin në harmoni me popujt e tjerë.

Vërtet, Beteja e Kumanovës është zhvilluar kundër osmanlinjve, por pushteti i tyre shtypës në Maqedoninë e Vardarit (tani Maqedonia e Veriut) më pas u zëvendësua me pushtetin serb, i cili zbatonte represion, kolonizim dhe asimilim të detyruar (serbizim), duke mos i kursyer as mbiemrat, të cilave u shtohej prapashtesa -iq, ndërsa u imponua edhe Kisha Ortodokse Serbe, kështu që nuk mund të flitet aspak për liri apo bashkëjetesë idilike.

Nacionalizëm serbomadh dhe manipulim me ndjenjat e sllavëve të jugut

Shumë më i rëndësishëm ishte fjalimi i Zoran Antiçit, i cili tashmë është përfaqësues qeveritar i Serbisë, por ajo ishte kryesisht një përsëritje e asaj që në vitin 2010 e kishte thënë atje dr. Slavenko Terziq.

Terziqi ka qenë drejtor i Institutit Historik të Akademisë Serbe në periudhën e saj më nacionaliste – nga viti 1987 deri në vitin 2002, që përkon me sundimin e Sllobodan Millosheviqit, të cilin Terziqi e ka mbrojtur para Gjykatës së Hagës për krime lufte.

Në fjalimin e Antiçit u tha (fragmente):

Duke ruajtur traditat e luftërave çlirimtare të Serbisë, ne tregojmë se Serbia nuk ka zhvilluar luftëra pushtuese, siç thonë disa, por ka synuar të çlirojë popullin serb në Serbinë e Vjetër nga pushteti osman dhe njëkohësisht të ndihmojë çlirimin e popujve të tjerë ballkanikë dhe të krishterë. Serbia është rikthyer te qendrat e vjetra të jetës shpirtërore dhe shtetërore serbe.

Dy ditë pas çlirimit të Kumanovës, ushtria jonë më 26 tetor hyn në Shkup, kryeqytetin e Perandorisë Serbe nga shekulli XIV.

Serbia e Vjetër është një term që përfshin Kosovën, Rashkën (Sanxhakun) dhe Maqedoninë e Vardarit, të cilat pjesërisht gjatë Mesjetës kanë qenë nën sundimin e Serbisë dhe që në vitin 1912 ajo dëshironte t’i dominojë përsëri, gjë që te ne konsiderohej si pushtim. Prandaj, ato deklarata të Antiçit ishin provokuese, por pasuan edhe të tjera:

Duke ruajtur përfitimet e luftërave çlirimtare të Serbisë, dëshirojmë t’i largojmë nga harresa paraardhësit trima dhe të shquar, të cilët nuk kursyen asgjë duke luftuar për lirinë e popullit serb dhe të popujve të tjerë jugosllavë. Në këtë rast, le të kujtojmë heronjt: Jovan Stanojkoviq-Dovezenski, Jovan Stanojkoviq-Babunski, Vasilije Trbiq-Veleski, Krsta Kovaçeviq-Trgovishki, Risto Stevanoviq-Staracki, Micko Krstiq, Gjorgje Skopljançe, Gligor Sokoloviq. Le të kujtojmë betejat e zhvilluara në Çellopek në vitin 1905 dhe në Drenovë në qershor të vitit 1907.

Le të kujtojmë betejat e zhvilluara në Çellopek në vitin 1905 dhe në Drenovë në qershor të vitit 1907.

Këtu bëhet fjalë për çetnikët e infiltruar në Maqedoninë osmane nga Serbia, të cilët historiografia jonë i sheh si armiq, ndërsa beteja në Drenovë, Veles, në qershor të vitit 1907 u zhvillua pikërisht mes tyre dhe komitëve të VMRO-s, të cilët tek ne konsiderohen heronjt.

Vasilije Trbiq-Veleski nuk ishte nga Velesi, por serb nga Kroacia, ndërsa Gjorgje Ristiq-Skopllançe nuk ishte nga Shkupi, por serb nga Kosova, kështu që kjo lëvizje ishte e udhëhequr nga Beogradi, siç njihet edhe aty dhe nuk ka lindur spontanisht në Maqedoni, edhe pse rekrutoi disa nga banorët e saj, si Gligor Sokol(iq). Por mbetet çështje nëse ai ishte serb – ai ishte renegat ( ish-anëtar që kaloi te kundërshtari ) nga VMRO.

Nga Maqedonia ishin edhe çetnikët pro-serb Jovan Stanojk(iq)-Dovezenski, Jovan Stojk(iq)-Babunski dhe Micko Krstiq-Poreçanski ose Krstev(ski), i cili madje e mbajti rob Dame Gruevin, një nga themeluesit e VMRO-s, për një muaj.

Antiç krijon iluzionin se atëherë Maqedonia kishte një popullsi të madhe dhe qartë të definuar serbe, të cilën ushtria serbe e çliroi me të drejtë në vitin 1912, dhe thotë gjithashtu:

Ushtria serbe në vitin 1912 nuk erdhi në një tokë të zbrazët, as në tokë të huaj.

Në gjysmën e dytë të shekullit të 19, në Serbinë e Vjetër dhe Maqedoni funksiononin 70 shkolla për djem dhe 7 për vajza serbe.

Shkolla serbe funksiononin në Kërçovë, Gostivar, Dibër, Lazaropole, Tetovë, Koçan, Zletovë, në fshatrat e rrethit të Velesit dhe Ohrit, në Leçtani (saktë Leçani, Dibër, shënimi ynë), Borovac (Boroec, Strugë, shënimi ynë), Vevçan, në Shkup dhe në disa nahije të tjera.

Në Shkup funksiononte një gjimnaz serb, një shkollë për mësues meshkuj dhe femra, një shkollë punëtore për vajza, një shkollë muzikore dhe shtypshkronja serbe “Vardar”, e cila botonte gazetën me të njëjtin emër.

Serbët në fillim të shekullit të 20-të, nën sundimin osman në këto troje, kishin dy episkopate: Shkup dhe Veles-Dibër.

 

Ironikisht, edhe Gruevi do të ishte bërë Grujiq, pra “serb”, kur ishte tërhequr me një bursë për arsimin në Beograd nga shoqata lokale “Shën Sava”, por më vonë ai iku nga ajo propagandë asimiluese. Në një situatë të ngjashme, por në Athinë, u gjend edhe shkrimtari i njohur, i dështuar si “grek”, Grigor Prliçev, alias Grigorios Stavridis.

Për këtë propagandë të fqinjëve tekne janë shkruar dhjetëra libra, dhe e kanë vënë re edhe të huajt si Henry Noel Brailsford. Ajo zhvillohej përmes ndikimit kishtar mbi fshatarët analfabetë, me hapjen e shkollave për ta etj., dhe ndodhte që nga dy vëllezër, njëri të deklarohej serb ose grek, dhe tjetri bullgar.

Gruevi paralajmëronte se kjo propagandë serbe dhe çetat e saj mund të provokonin urrejtje dhe madje edhe “masakër të përgjithshme të serbëve në Maqedoni”. Ai ishte kundër kësaj “shfarosjeje shtazore” dhe “vrasjeje të kotë bartholomejike”, madje u propozonte serbëve një marrëveshje, por pa sukses. Atij madje i atribuohet edhe themelimi i një Shoqërie të fshehtë kundër serbëve.

Gjatë Luftës së Parë Ballkanike pati një përpjekje për tejkalimin e dallimeve me Aleancën Ballkanike (Serbi, Mali i Zi, Greqi dhe Bullgari), e cila, me ndihmën e çetave të VMRO-s, i mundi osmanët, por ai solidaritet shpejt u shua, dhe pasoi Lufta e Dytë (ndër-aleancash) Ballkanike.

Rezultati ishte ndarja e Maqedonisë dhe nënshtrimi i pjesës së saj të Vardarit nën pushtetin serb. Kundër saj u ngritën së shpejti Kryengritja e Tikveshit dhe ajo Ohër-Dibër, si dhe veprimet në Valandovë-Udovë. Në disa nga këto aktivitete, VMRO bashkëpunoi me shqiptarët dhe turqit.

Gjatë Luftës së Parë Botërore, anëtarët e VMRO-s si Hristo Matov, Todor Aleksandrov, Aleksandar Protogjerov dhe Petre Çaule shërbyen në Divizionin e 11-të Maqedonas të këmbësorisë dhe njësitë e tjera të ushtrisë bullgare, të cilat luftuan së bashku me Fuqitë Qendrore (Austro-Hungari, Gjermani dhe Perandoria Osmane) kundër Antantës (Serbi, Francë, Britani dhe Rusi).

Kulmi ishte atentati i kryer nga anëtari i VMRO-s, Vlado Çernozemski, në bashkëpunim me ustashët kroatë, ndaj mbretit serb, pra jugosllav, Aleksandar Karaçorçeviq, i cili, kishte qenë komandant në Betejën e Kumanovës (në atë kohë princi-regjent).

Qëllimi ynë nuk është të hapim urrejtje të vjetra, por të tregojmë se pushtimi serb i Maqedonisë së Vardarit nuk u përjetua si çlirim, të paktën jo nga shumica e popullsisë..

Deklarata luftarake para ushtrisë serbe

Antiç e mbajti atë propagandë para përfaqësuesve të uniformuar të ushtrisë serbe, të cilët kishin ardhur bashkë me të për t’u përkulur para Zebërnjakut, gjë që e bën të gjithë ngjarjen edhe më provokuese. Duke folur për heronjt serbë të së kaluarës, Antiç tha gjithashtu edhe këtë:

Ata na mësuan ne të rinjve me veprat e tyre se kemi të drejtë të luftojmë për mbijetesën biologjike dhe në atë luftë të përdorim të gjitha mjetet.

Nëse është e nevojshme, të jemi edhe më të këqij se vetë e keqja.

Këto deklarata tingëllojnë ekstreme, ndaj mes tyre u shtua një fjali që të zbutë pak këtë efekt, në kuptimin se ajo luftë, megjithatë, duhet të jetë kalorësore, fisnike etj., por kjo nuk ndihmon shumë. Dhe kur diçka e tillë plasmohet nga varrezat ushtarake, është e vështirë të shihet si diçka pozitive.

Zëvendëskryeministri i Maqedonisë së Veriut dhe ambasadori rus

Në Zebërnjak ishte edhe Ivan Stoilkoviq, por ai nuk reagoi ndaj këtyre provokimeve, çka është detyrë e tij si zëvendëskryeministër i Maqedonisë së Veriut, pavarësisht përkatësisë së tij etnike serbe.

Ndërkaq, Qeveria, ku ai është zëvendëskryeministër, udhëhiqet nga partnerët e tij të koalicionit, VMRO-DPMNE, të cilët pretendojnë se janë “pasardhës të VMRO-s historike”, por as ata nuk reaguan, dhe kjo ndodhte pikërisht kur festohej Dita e VMRO-s (23.10.1893).

Stoilkoviq është i afërt me politikanë nacionalistë serbë si Milorad Dodik. Rezolutën e OKB-së për kujtimin e gjenocidit në Srebrenicë e quajti “Disneyland nekrofilik”, Maqedoninë e Veriut e krahasoi me një sponsorizuese, dhe mes sanksioneve ndaj Rusisë mori pjesë në një Forum për Siguri në atë vend. Kjo ishte në maj 2023, kur ai ende nuk ishte zëvendëskryeministër, por lind pyetja pse më pas mori atë funksion të lartë?

Mysafir në Zebërnjak ishte edhe ambasadori rus, Sergej Bazdnikov, i cili vetë shpërndante propagandë, dhe edhe pseudo-histori. Kështu, në një komemorim për ushtarët rusë të vrarë gjatë Luftës së Parë Botërore, ai deklaroi se ata “çliruan tokën maqedonase”. Por Rusia në atë luftë ishte aleate e Serbisë, dhe pikërisht e asaj të madhe, me Maqedoninë e Vardarit pjesë të saj.

Lind pyetja nëse një përfaqësues i një shteti të sanksionuar si Rusia duhet të ftohet në ngjarje ku merr pjesë edhe zëvendëskryeministri, veçanërisht duke pasur parasysh agresionin që Rusia po ushtron ndaj Ukrainës.

Disa mund ta justifikojnë ftesën me faktin se Rusia kishte rol kyç në formimin e Aleancës Ballkanike, por në Zebërnjak ishte edhe ambasadori i Kinës, e cila nuk ka asnjë lidhje me këtë. Qëllimi duket të ketë qenë thjesht të përcillej një mesazh anti-perëndimor i përbashkët, dhe ndonjë shpjegim tjetër nuk kemi. Ironikisht, kjo ndodhte në një vend anëtar të NATO-s.

Ndryshe, Rusia e kishte ndihmuar Aleancën Ballkanike jo për çlirimin e Maqedonisë, por që ajo t’i shërbente si mjet kundër zgjerimit jugor të Austro-Hungarisë pas aneksimit të Bosnjës në vitin 1908. Anëtarët e Aleancës Ballkanike ndanë Maqedoninë, por Rusia nuk i pengoi.

Reciprocitet

Në komentet në rrjetet sociale, disa thonë se kjo sjellje e delegacioneve serbe duhet të tolerohet si reciprocitet për festimet tona të ASNOM-it në manastirin Shën Prohor Pçinski në Serbi, por delegacionet tona shtetërore atje nuk bëjnë provokime.

Një provokim i tillë ka ndodhur vetëm më 02.08.1990, kur atje shkuan anëtarë të partive MAAK dhe VMRO-DPMNE, duke valvitur flamuj nacionalistë dhe duke lexuar publikisht një manifest, por ata nuk ishin përfaqësues zyrtarë të asaj kohe të Maqedonisë jugosllave. Serbia jo vetëm që nuk i toleroi, por policia e saj i rrahu. Po ashtu, çetnikët serbë të Vojsllav Sheshellit atëherë shkatërruan pllakatën përkujtimore të ASNOM-it.

Si organizon Europa e civilizuar komemorimet

Edhe vendet më të zhvilluara evropiane kanë pasur konflikte dhe gabime të tyre, por ato ndjekin rrugën e pajtimit dhe shmangin provokimet, madje organizojnë edhe komemorime të përbashkëta. Të tilla ka edhe në varrezat ushtarake të huaja në vend, ku ambasadori francez flet gjermanisht dhe ai gjerman frëngjisht.

Në këto ngjarje tingëllojnë njëra pas tjetrës kënga ushtarake gjermane “Der gute Kamerad” dhe ajo franceze “Sonnerie aux morts”, duke shprehur pikëllim për të gjitha viktimat dhe duke apeluar që kjo të mos përsëritet, në vend që të promovohet urrejtja.

Veçanërisht i njohur është rasti i 22.09.1984, kur lideri francez François Mitterrand dhe kolegu i tij gjerman Helmut Kohl mbajtën duart bashkë ndërsa këndoheshin himnet e vendeve të tyre në komemorimin e përbashkët pranë qytetit të Verdunit, të njohur për betejën e vitit 1916.

Islamofobia dhe albanofobia e Gazimestanit

Në fjalimin e tij për Betejën e Kumanovës, Antiç tha gjithashtu edhe këtë:

“Kjo nuk ishte vetëm një fitore e serbëve, por një fitore civilizuese e evropianëve mbi Perandorinë Osmane, fitore e vlerave shoqërore dhe humaniste evropiane mbi vlerat osmane-despotike, fitore e krishterimit mbi islamin.”

Kjo është islamofobi, me të cilën Antiç manipulon qytetarët e vendit, të cilët janë kryesisht të krishterë ortodoksë, por edhe opinionin më të gjerë evropian, i cili është i shqetësuar nga imigra­cioni i madh dhe ekstremizmi islamik. Antiç i tha atij opinionit se serbët kishin mbrojtur Evropën nga pushtimet islame që nga Beteja e Kosovës në 1389.

Kjo është një ripërsëritje e asaj që Millosheviç deklaroi në fjalimin e tij famëkeq në Gazimestan më 1989, i cili konsiderohet paralajmërim për luftërat jugosllave dhe që u mbajt në një atmosferë të theksuar albanofobe.

Para gjashtë shekujsh, Serbia këtu, në Fushën e Kosovës, po mbrohej vetë. Por, ajo po mbrohej edhe për Evropën. Ajo (Serbia) atëherë gjendej në krahun e saj (të Evropës), që mbroste kulturën evropiane, fenë, shoqërinë evropiane në tërësi.

Çfarë prej kësaj është e saktë dhe çfarë është mit nacionalist mbetet e diskutueshme. Për shembull, shumë serbë u bënë vasalë të Osmanëve dhe luftuan për ta, siç ishte rasti i Stefan Lazareviçit, i cili, ironikisht, ishte djali i udhëheqësit serb në Betejën e Kosovës, Lazar Hrebeljanoviç. Ai shpesh quhet “mbreti Lazar”, edhe pse ishte vetëm knez (princ), dhe madje edhe Millosheviç në Gazimestan pranoi se:

Sot është e vështirë të thuhet se çfarë në Betejën e Kosovës është e vërtetë historike dhe çfarë është legjendë. Sot kjo nuk është më aspak e rëndësishme.

Megjithatë, Antiç ka të drejtë për këtë pjesë. Perandoria Osmane i kushtonte rëndësi përkatësisë fetare, duke privilegjuar myslimanët (jo vetëm turqit, por edhe shqiptarët, boshnjakët e të tjerë, që llogariteshin së bashku si “turq”), dhe shtypte të krishterët. Dhe, në fakt, Perandoria ishte ngulfatur në një errësirë mesjetare (varje në shtyllë, taksa në gjak), ndërsa Evropa e zhvilluar ecte përpara: humanizëm dhe rilindje, reformim, iluminizëm etj.

Por, sa e drejtë që është Antiç në këtë pjesë, çfarë përfitimi ka ai duke na kthyer në atë të kaluar të errët dhe ato konflikte të vjetra? Një nga to është edhe ai që shpërtheu te ne në vitin 2001, dhe për të Antiç deklaroi:

Edhe në vitin 2001, policët dhe ushtarët maqedonas në këto territore nuk vrisnin serbë, por disa të tjerë.

Kjo tingëllon si nxitje kundër shqiptarëve, në stilin: “Ne, serbët, jemi bashkë me maqedonasit kundër shqiptarëve”, gjë që është jashtëzakonisht e papërshtatshme dhe jo diplomatike për një mysafir të huaj në një vend si i yni, i cili përpiqet të tejkalojë disa tensione të vjetra dhe të shërojë disa plagë të kaluara.

Gjithçka kjo u kritikua nga përfaqësues të komuniteteve shqiptare dhe boshnjake në vend, si gazetari Naser Selmani dhe lideri i partisë SDA, Xhelal Hodxhiç. 

Nxitje kundër bullgarëve

Antiç në fjalimin e tij përmendi edhe Betejën e Bregalnicës nga Lufta e Dytë Ballkanike, të cilën delegacionet e Serbisë gjithashtu e përkujtojnë te ne. Ai theksoi se serbët atëherë nuk luftuan kundër maqedonasve, por kundër bullgarëve, gjë që është problematike për disa arsye.

Së pari, komemorimi në Zebërnjak është për Betejën e Kumanovës, në kohën e së cilës bullgarët ishin aleatë të serbëve, gjë që Antiç e injoroi; së dyti, në fjalim ai aludoi në një farë vëllazërimi të krishter dhe sllav, por bullgarët i përjashtoi nga ky koncept; dhe së treti, dhe më e rëndësishmja, kjo nxitje, siç thamë, është e papërshtatshme dhe ngre tensionet që i kemi me Bullgarinë.

Ndoshta për këtë arsye, presidenti i saj, Rumen Radev, bëri thirrje ndaj institucioneve evropiane që të marrin seriozisht kërcënimin e ashtuquajturës   Botë Serbe, e cila është një kopje dhe zgjatje e ashtuquajturës Botë Ruse, një doktrinë e Serbisë dhe Rusisë për të zgjeruar ndikimin mbi territoret që dikur ishin nën pushtetin e tyre dhe ku jetojnë serbë ose rusë, të cilët keqpërdoren për këtë qëllim.

Edhe Maqedonia e Veriut bën pjesë në këtë sferë ndikimi, dhe këtë nuk e kritikon vetëm Bullgaria, por edhe ish-kryeministri ynë Ljubço Georgievski. Ai mendon se maqedonasit janë të afërt me bullgarët dhe se kjo “Botë Serbe” krijon ndasi mes tyre, për të cilën Georgievski shkruan shpesh në rrjetet sociale.

Pikëpamjet e tij mbi historinë e përbashkët të bullgarëve dhe maqedonasve janë të debatueshme, por disa nga vërejtjet e tij janë të qëndrueshme dhe nuk mund të injorohen më – një fakt është se kjo “Botë Serbe” ndikon mbi qytetarët tanë, duke shpërndarë urrejtje ndaj Bullgarisë, dhe shumë prej tyre bien pre e këtyre manipulimeve, gjë që dëshmohet edhe nga numri i madh i “pëlqimeve” që lënë mbi përmbajtje të tilla në rrjetet sociale.

Për këtë kontribuon edhe ndikimi i fortë mediatik, kulturor i Serbisë fqinje, si për shembull turbofolku, edhe pse kjo duket naive.

Sipas Georgievskit, kjo nuk është më jugonostalgji, por serbizim, ku shtyhen gjëra që as Jugosllavia e Titos nuk do t’i toleronte. Për shembull, kohët e fundit shkruam për një kandidat në zgjedhjet lokale, i deklaruar si “vmroist”, i cili në podkastin e tij promovon çetnikë të mëdhenj serbë, gjë që është absurde dhe rezultat i konfuzioneve nga ajo propagandë dhe pseudo-histori.

Për fund

Është e kuptueshme që Serbia dëshiron të nderojë viktimat e saj, por këtë mund ta bëjë në mënyrë më diplomatike dhe me më shumë sens, jo me fjalime në stilin e Gazimestanit, gjë që është tejkaluar tashmë në Evropën e zhvilluar, drejt së cilës ne përpiqemi të shkojmë. Të paktën zyrtarisht, kjo është ende aspirata jonë – siç vë në dukje edhe Hoxhiç.

Akoma më shqetësuese është fakti që gjithçka është spërkatur me pseudo-histori, gjë që shkakton konfuzion të paparë, dhe Selmani me të drejtë vë në dukje se me këtë praktikisht te ne po festohet pushtimi serb.

Më e mjerueshme është lehtësia dhe naiviteti me të cilin qytetarët  “kapen” në këtë “ngacmues” të Botës Serbe – siç vë në dukje Georgievski – si dhe heshtja e partisë qeverisëse dhe “më patriotike”, e cila praktikisht i lejon Stoillkoviqit të udhëheqë një politikë paralele. Si mund të përqafohet një zëvendëskryeministër i një anëtari të NATO-s dhe kandidate zyrtare për BE me ambasadorin rus ndërsa janë në fuqi sanksione?

Qëllimi këtu nuk është vetëm përhapja e Botës Serbe, por edhe e asaj Ruse – duke përhapur ndasi në kampin euro-atlantik në Ballkan mbi baza etnike, fetare, historike dhe çdo lloj tjetër. Prania në Zebërnjak e ambasadorit rus, dhe madje edhe e atij kinez, nuk është aspak rastësi, dhe as naive.

 

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari