Postimi dezinformon se një aeroplan është rrëzuar në Maqedoni dhe ka pasur shumë viktima

Nuk pati “përplasje aeroplani” në Maqedoninë e Veriut, as nuk pati “shumë viktima”. Fotografia në postim është e një aeroplan transportues ushtarak rus të tipit “Ilushin” Il-76MD, i cili u përfshi nga flakët gjatë ngritjes nga aeroporti në kryeqytetin e Taxhikistanit – Dushanbe, në vitin 2023.

Po shqyrtojmë një postim në rrjetin social Facebook (i cili përsëritet këtu dhe këtu) që thotë:

(LIVE) Një aeroplan u rrëzua në Maqedoni, ka shumë viktima – Shihni më shumë në komente.

Postimi është dezinformim. Nuk pati aksident të ndonjë aeroplani në Maqedoni më 11 dhe 12 mars kur u përhap në tre faqe në Facebook dhe u bë viral me mbi 100 shpërndarje dhe qindra komente kumulative në të tre postimet. Asnjë nga lidhjet e ndara në komente nuk raporton për rrëzimin e supozuar të aeroplanit, por përkundrazi ato çojnë në faqe të shumta që ndryshojnë sa herë që klikohet lidhja. Më shpesh, lidhjet çojnë në një dyqan që shet produkte kineze të llojeve të ndryshme, me shumicë dhe pakicë.

Si pjesë e postimit që po shqyrtojmë për një efekt më të madh manipulimi dhe dezinformimi, keqpërdoret edhe një foto e një rrëzimi të një aeroplani. Në këtë mënyrë, përdoruesit e mediave sociale pritet të “bindin veten” për të vërtetën. Duke menduar se epilogu i një rrëzimi aeroplani po transmetohet drejtpërdrejt, krijohet një iluzion, pra, dezinformohet se situata është kaq alarmante dhe se është vërtet gjeografikisht afër pikës ku ekipet gazetareske mbërritën menjëherë në vendngjarje (me fjalë të tjera, dezinformuan se aksidenti ndodhi në Maqedoni të Veriut).

Ky është manipulim i rëndë dhe një praktikë jashtëzakonisht joetike, duke pasur parasysh se kur ngjarjet që raportohen janë gjeografikisht afër (për shembull, në këtë rast të veçantë, dezinformohen për një aksident në Maqedoni të Veriut) atëherë qytetarët janë më të interesuar për to dhe do të klikojnë në link. Sidomos kur paraqitet në mënyrë të rreme se është një tragjedi me një rrëzim aeroplani, gjë që përndryshe është një situatë e rrallë në Maqedoninë e Veriut, shumë do të klikonin në link për të mësuar më shumë detaje.

“Vërtetmatësi” kërkoi foton e publikuar si pjesë e postimit që tregon aeroplanin. Ne gjetëm tekste të shumta rreth një ngjarjeje të rrëzimit të aeroplanit rus nga viti 2023, dhe fotografia e asaj ngjarjeje u përhap në kanalet Telegram dhe u mor edhe nga mediat, siç është rasti këtu.

Konkretisht, teksti i datës 21 tetor 2023 thotë se një aeroplan transporti ushtarak rus i tipit Ilyushin (Il-76MD) u përfshi nga flakët gjatë ngritjes nga aeroporti në kryeqytetin e Taxhikistanit – Dushanbe. Ngjarja u raportua për herë të parë natën e 19-20 tetorit përmes kanaleve ruse të Telegram. Gjatë ngritjes, një nga rrotat e aeroplanit shpërtheu, gjë që çoi në një zjarr. Aeroplani më pas rrëshqiti nga pista dhe u përfshi nga flakët. Sipas raporteve fillestare, në bord kishte 8 persona që mbetën të padëmtuar.

Është veçanërisht manipuluese dhe joetike që njoftimi dezinformon se ka pasur shumë viktima dhe qëllimi i tij është të provokojë një reagim emocional te qytetarët dhe t’i bëjë ata të klikojnë në link për të mësuar më shumë. Njoftime të tilla “clickbait” kanë për qëllim vetëm të mashtrojnë për klikime bazuar në informacione të pavërteta dhe mashtruese, për të sjellë më shumë trafik në një faqe të jashtme bazuar në nevojën e qytetarëve për të ditur rreth ngjarjeve në rajonin e tyre duke luajtur me reagimin e tyre emocional.

Për shkak të të gjitha fakteve të mësipërme, postimin që e shqyrtuam e konsiderojmë si të rremë.

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari