Politikanët nuk duhet të përcaktojnë se kush është gazetar, e aq më pak kush është profesionist

Në sistemet demokratike, detyra e politikanëve është të krijojnë ligjet dhe kushtet e tjera që përbëjnë mjedisin në të cilin punojnë mediat dhe gazetarët, jo të gjykojnë se kush është gazetar profesionist dhe kush jo. Lideri i LSDM-së, Venko Filipçe, bëri pikërisht këtë në një intervistë për Sitel (datë 25.02.2026), duke u justifikuar para publikut se duke vepruar kështu po mbronte gazetarët profesionistë, siç e vlerësoi kolegu i tij që zhvilloi intervistën.

Shkruar nga: Teofil Bllazevski

Duke folur për temat aktuale rreth situatës në vend, perspektivave të BE-së, situatës në Lidhjen Socialdemokrate (LSDM) etj., kryetari i LSDM-së, Venko Filipçe, në një segment të shkurtër të një interviste televizive në “Sitel”, tha sa vijon, e cila mund të vlerësohet si një deklaratë jokonsistente:

Dëgjo, na u desh të thoshim të vërtetën. Nuk do t’i quaja gazetarë. Pse po e krahasoni veten me njerëz që na fyejnë, thonë se jemi vrasës fëmijësh, të varur nga droga ose që na vënë në shënjestër? Ju nuk jeni të tillë. Ju jeni gazetar profesionist. Ne po ju mbrojmë. Para së gjithash, duhet bërë një dallim. Ata (gazetarët dhe “rrjeti mediatik i Orbanit”), janë gjithashtu pjesë e fushatës së rreme dhe lajmeve të zeza që po përhapen në të gjithë vendin. Po krijohet një psikozë kolektive…

[Burimi: Sitel/Tema e Ditës – V. Filipçe/intervistë (nga 18 minuta); – data: 25.02.2026] 

Arsyetim:

Kryetari i LSDM-së Filipçe, si njeri, si kushdo tjetër, mund të ketë çfarëdo mendimi që dëshiron për mediat dhe gazetarët dhe ka të drejtë ta shprehë atë. Megjithatë, kur flet si politikan i mëparshëm dhe aktual (ish-ministër dhe deputet aktual) dhe kur flet në emër të partisë së tij parlamentare, qëndrimi – ata nuk janë gazetarë, ju nuk jeni i tillë, ju jeni profesionistë dhe ne (partia) ju mbrojmë juve (profesionistët) – mund të vlerësohet si i paqëndrueshëm për të paktën dy arsye.

Dokumentet kryesore

Së pari, në sistemet demokratike statusi i mediave dhe gazetarëve përcaktohet me ligj dhe rregullore të tjera, por gjithmonë fillon nga e drejta universale e njeriut për t’u informuar dhe për të shprehur mendimin e vet. Kjo bazohet në tre dokumente themelore. Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut, Neni 19 (Asambleja e Përgjithshme e OKB-së 1948); Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut (KEDNJ) Neni 10 (1950); dhe Kushtetutën e Republikës së Maqedonisë, Neni 16 (që nga viti 1991). Dokumentet ndërkombëtare të përmendura janë gjithashtu pjesë e sistemit tonë juridik, sepse janë nënshkruar E ratifikuar dhe neni 16 i Kushtetutës në fakt bazohet në to.

Prandaj, megjithëse ka shembuj, nuk janë të shpeshtë politikanët e profilit të lartë në vendet demokratike, veçanërisht në BE, të cilët thonë se kush është gazetar dhe kush jo. Politikanët në vendet demokratike janë përgjegjës për krijimin e ligjeve, akteve nënligjore dhe dokumenteve të tjera që krijojnë mjedisin shoqëror në të cilin punojnë mediat, gazetarët dhe punonjësit e tjerë të medias.

Puna e gazetarëve dhe vlerësimi nëse ata janë gazetarë dhe nëse janë gazetarë profesionistë duhet dhe mund të vlerësohet nga shoqatat e esnafeve të gazetarëve, punëdhënësit në media, organet vetërregulluese si Gjykata e Nderit e Shoqatës së Gazetarëve të Maqedonisë (SHGM), Këshilli për Etikën e Gazetarëve të Maqedonisë dhe Sindikata e Pavarur e Gazetarëve të Maqedonisë, pasi një nga detyrat e saj janë edhe të drejtat dhe liritë gazetareske nga aspekti i lirisë së shprehjes.

Së fundmi, institucione të tilla si Agjencia Rregullatore e Medias (ASHMAA(, megjithëse merret me profesionalizmin e gazetarëve më shumë nga aspekti i profesionalizmit të raportimit mediatik parë përmes prizmit të detyrimeve të tyre ligjore (për transmetuesit, për median e shtypur dhe së fundmi për median elektronike – portalet e internetit). Organet e listuara e kanë bërë këtë veçanërisht në dekadën e fundit, por edhe në muajt e fundit, dhe kanë dënuar politikanët dhe partitë kur ata sulmuan gazetarët ose kur vlerësuan se si janë mediat. Dhe kjo pavarësisht nëse ata vinin nga qeveria apo opozita, ose për cilin gazetar dhe media bëhet fjalë (shihni vetëm dy shembuj të kohëve të fundit nga shumë ekzistues, këtu dhe këtu).

Në fund të fundit, sjellja etike e gazetarëve dhe profesionalizmi i tyre mund të gjykohet në bazë të respektimit të kodeve etike si tonat ashtu edhe parimeve të Kartës Globale të Gazetarëve të Federatës Botërore të Gazetarëve, por duke marrë parasysh kontekstin, pra Nenin 10 të Konventës Evropiane. Por jo nga politikanët, kur ata flasin në emër të partive politike, qofshin në pushtet apo në opozitë.

Pra, kur politikanët nuk janë të kënaqur me raportimin e medias dhe gazetarëve, ata kanë dy mundësi. Ose t’i drejtohen shoqatave dhe organeve të tyre vetërregulluese dhe/ose t’i drejtohen një gjykate kompetente për të mbrojtur veten nëse konsiderojnë se janë viktima të fyerjes dhe shpifjes. Dhe, në sistemin tonë, kjo rregullohet nga i ashtuquajturi Ligj Civil për Fyerje dhe Shpifje, i miratuar për herë të parë në vitin 2012 dhe i ndryshuar në vitin 2022 për shkak të harmonizimit me direktivën e BE-së.

Por këtu politikanët duhet të marrin parasysh edhe dy gjëra të tjera që mund të jenë një kurth për ta – të ashtuquajturat padi SLAP kundër gazetarëve dhe mediave dhe jurisprudencën e Gjykatës së të Drejtave të Njeriut në Strasburg, e cila ka treguar të njëjtën tendencë për dekada – figurat publike, veçanërisht vendimmarrësit në shoqëri, pra politikanët, duhet të jenë më rezistentë kur ekspozohen ndaj kritikave në media dhe nga gazetarët (ja vetëm një nga shembujt nga arkivi që KEMM ka, shih (këtu).

Duke marrë parasysh argumentet e përmendura më sipër në tekst, deklarata e Filiçe në pjesën e nënvizuar mund të vlerësohet si jokonsistente.

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari