Nuk është e vërtetë që Kosova dhe Shqipëria janë të përjashtuara nga rregullat e reja të sistemit EES të BE-së

Në janar të vitit 2026, shoferët nga disa vende të Ballkanit organizuan bllokada të koordinuara të terminaleve kufitare të mallrave, duke paralajmëruar se rregullat e reja kërcënonin jetesën e tyre. Fakti që shoferët nga Kosova dhe Shqipëria nuk iu bashkuan bllokadave nuk do të thotë se ata janë të përjashtuar nga rregullat e reja të BE-së, siç pretendon njoftimi.

Ne analizojmë një postim në rrjetin social Facebook që thotë:

Është e çuditshme dhe e paqartë pse KOSOVA dhe SHQIPËRIA janë të përjashtuara nga ky qëndrim i kufizuar i transportuesve nga BALLKANI PERËNDIMOR në vendet e Shengenit?!

Pretendimi në njoftim se Kosova dhe Shqipëria janë të përjashtuara nga qëndrimi i kufizuar i transportuesve të Ballkanit Perëndimor në vendet e Shengenit nuk është i vërtetë. Shoferët profesionistë nga Ballkani Perëndimor, përfshirë nga Kosova dhe Shqipëria, mbeten nën rregullin e rreptë të qëndrimit të kufizuar në zonën Shengen, pavarësisht presionit në rritje nga sektori i transportit për një regjim të veçantë.

Kontrolli i ri elektronik i hyrjes dhe daljes i Bashkimit Evropian (EES), i futur për të monitoruar më mirë lëvizjen përtej kufijve të jashtëm, ka forcuar në mënyrë efektive zbatimin e rregullit të vjetër: qytetarët nga vendet jo-anëtare të BE-së lejohen të qëndrojnë për një maksimum prej 90 ditësh në një periudhë 180-ditore në vendet e Shengenit.

Edhe pse rregulli nuk është i ri, zbatimi i tij digjital ka shkaktuar probleme serioze për shoferët e kamionëve në rajon, të cilët, për shkak të natyrës së punës së tyre, po e arrijnë shpejt limitin e tyre.

Në janar 2026, shoferët nga disa vende të Ballkanit organizuan bllokada të koordinuara të terminaleve kufitare të mallrave, duke paralajmëruar se rregullat e reja kërcënojnë jetesën e tyre. Fakti që shoferët nga Kosova dhe Shqipëria nuk iu bashkuan bllokadave nuk do të thotë se ata janë të përjashtuar nga rregullat e reja të BE-së, siç pretendon njoftimi.

Edhe pse Kosova do të ketë një regjim pa viza për qëndrime të shkurtra në zonën Shengen nga viti 2024, ai është ende i kufizuar në 90 ditë brenda çdo 180 ditësh – njësoj si për vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor.

Kjo do të thotë që shoferët nga Kosova dhe Shqipëria nuk janë të përjashtuar dhe trajtohen zyrtarisht si vizitorë afatshkurtër kur punojnë në zonën Shengen.

Të gjithë shtetasit jo-BE – përfshirë qytetarët shqiptarë – do të duhet të regjistrohen elektronikisht kur hyjnë ose dalin nga vendet e zonës Shengen – përfshirë Zvicrën, njoftoi Ministria e Jashtme Zvicerane. 

Granit Sokolaj nga Qendra e Konsumatorit Alert në Tiranë i tha Kosova Online se sistemi elektronik nuk duhet të zbatohet për operatorët e transportit, por se ai nuk pret që shoferët nga Shqipëria t’i bashkohen protestës së shoferëve profesionistë nga Ballkani Perëndimor, pasi një veprim i tillë do të konsiderohej një veprim kundër qeverisë.

Presidenti i Aleancës së Biznesit nga Prishtina, Agim Shahini, i tha Kosova Online se sistemi elektronik i shpërndarjes është problem jo vetëm për shoferët e kamionëve, por edhe për të gjithë qytetarët e Ballkanit Perëndimor.

Shoferët kanë vërtet të drejtë të ankohen dhe të bllokojnë rrugët, sepse ne në Ballkan ende trajtohemi si qytetarë jashtë Evropës. Dhe kjo nuk është mirë, sepse minon lirinë e lëvizjes dhe të drejtat e njeriut, sepse pavarësisht nëse jetojmë në Kosovë apo në Bruksel, ne jemi njerëz. Të gjithë – qoftë punëtor apo artist, qoftë biznesmen apo politikan – duan të jetojnë mirë dhe në paqe dhe të kenë pikëpamjet e tyre, por Bashkimi Evropian zbaton standarde të ndryshme për ne, tha Shahini.

Harta e paraqitur në njoftim ka më shumë të ngjarë të tregojë se nga cilat vende të Ballkanit Perëndimor transportuesit kanë bllokuar kalimet kufitare, sesa cilat vende janë të përjashtuara nga rregullat EES.

Shoferët kërkojnë një përjashtim të veçantë për ta si profesionistë, duke argumentuar se regjimi aktual nuk merr parasysh natyrën e transportit ndërkombëtar.

Pavarësisht kërkesave, Bashkimi Evropian deri më tani ka hedhur poshtë propozimet e transportuesve për një regjim më fleksibil. Përfaqësuesit e sektorit deklaruan se të gjitha idetë e tyre u vlerësuan si “imagjinative” dhe shoferët u udhëzuan t’i përmbahen rregullit ekzistues 90/180.

Bruksel, megjithatë, pranon se çështja prek edhe profesione të tjera të lëvizshme dhe njoftoi se po monitoron situatën dhe është në kontakt me partnerët në rajon.

Nga të gjitha faktet më sipër, mund të konkludojmë se njoftimi që po analizojmë është i pavërtetë.

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari