Nga protestë “studentore” te apatia studentore: Ku është zëri i të rinjve?

Kur u pyetën nëse ka më pak protesta studentore dhe më pak arsye që studentët të dalin në protesta, ish-presidentët e Asamblesë Studentore të Universiteteve , Aleksandar Nikolovski, Slavço Temelkovski dhe Eva Cvetkovska, kanë pikëpamje të ndryshme nëse protestat studentore po shuhen, por ata pajtohen se mobilizimi varet nga intensiteti i problemeve specifike me të cilat përballen studentët.

 

Në vitet e fundit, publiku ka qenë dëshmitar i disa protestave studentore që lidhen me çështje specifike. Edhe pse të vogla në numër, ato përfaqësonin një shprehje të revoltës dhe qëndrimit të studentëve, si dhe një mekanizëm për të ushtruar të drejtat e tyre në kohë kur zëri i studentëve nuk dëgjohej në asnjë mënyrë tjetër. Megjithatë, edhe vite më vonë, studentët përballen me të njëjtat probleme ose probleme të reja, ndërsa lëvizjet protestuese zhduken gradualisht nga hapësira publike.

Protestë pa masë studentore: përpjekje për mobilizim apo manipulim?

Më e fundit, rreth dhjetë ditë më parë, ishte protesta e paralajmëruar “studentore” kundër taksimit të parave të fituara nga studentët përmes Work&Travel në Gjermani. Arsyeja ishte se Drejtoria e të Ardhurave Publike (DAP) u kërkoi papritur studentëve të paguanin taksat me pretekstin se po ndiqnin aktet ligjore që ishin në fuqi më parë. Ligjet që kishin ekzistuar prej vitesh u vunë në fuqi për studentët për herë të parë këtë vit, dhe për më tepër, sipas udhëzimeve të paqarta të DAP-it, ende nuk dihet nëse taksa do të paguhet vetëm për vitin 2025 apo për vitet e mbetura kur studentët punuan sezonalisht jashtë vendit.

Megjithatë, në protestën që u zhvillua më 15 prill morën pjesë vetëm dy studentë në një turmë prej rreth 30 personash. Të tjerët, ish-punonjës të misioneve në Afganistan dhe Irak, protestuan për qëllimin e tyre specifik, i cili nuk lidhet me atë të studentëve.

Për protestën që u organizua përmes një grupi Viber, nuk ishte e qartë se kush ishte iniciatori dhe organizatori i protestës, dhe ish-punonjës të misioneve shkruan edhe në vetë grupin. Në fakt, protesta e studentëve nuk ishte një protestë studentore, por një përpjekje për të manipuluar studentët, për të kaluar në një tërbim që u mor përsipër nga një grup tjetër qytetarësh për një qëllim tjetër.

A po bëhen protestat studentore pjesë e historisë?

Kur u pyetën nëse ka më pak protesta studentore dhe më pak arsye që studentët të dalin në protesta, ish-presidentët e Asamblesë Studentore të Universiteteve, Aleksandar Nikolovski, Slavço Temelkovski dhe Eva Cvetkovska, kanë pikëpamje të ndryshme nëse protestat studentore po shuhen, por ata bien dakord se mobilizimi varet nga intensiteti i problemeve specifike me të cilat përballen studentët.

Nikolovski beson se protestat nuk po shuhen, por se aktualisht nuk ka një arsye mjaft të fortë për mobilizim masiv.

“Unë besoj se nëse, për shembull, pagesa e ushqimit nuk rritet në përputhje me inflacionin këtë vit, studentët do të kenë një arsye për të protestuar, si dhe nëse konviktet studentore nuk hapen në kohë, siç është njoftuar për këtë vjeshtë. Nuk besoj se protestat po shuhen, por krijohet një masë e mjaftueshme për protestë në rast të një problemi të pazgjidhshëm”, thotë ai.

Cvetkovska vlerëson se aktivitetet studentore të sotme janë dukshëm më pak të theksuara krahasuar me periudhën e Plenumit Studentor, por thekson se nuk është realiste që protestat të jenë të përhershme.

“Nuk do të ishte e shëndetshme të kishte protesta shumë të shpeshta, por për fat të keq studentët e kanë të vështirë të bashkohen masivisht për çështje që i prekin drejtpërdrejt”, thekson ajo.

Temelkovski, nga ana tjetër, thekson se çdo veprim i organizuar për të përmirësuar situatën është i nevojshëm dhe se mungesa mund të krijojë një ndjenjë të rreme se nuk ka probleme.

“Në mungesë të një organizimi të tillë dhe një kërkese për përmirësimin e një situate, ne biem shumë lehtë në kurthin që do të thotë se gjithçka është perfekte në këtë moment. Kjo është katastrofale, para së gjithash, për një individ, një familje dhe pastaj për një komunitet të tërë”, thotë Temelkovski.

A ka një masë kritike studentësh për të protestuar?

Kur u pyetën nëse, pas pjesëmarrjes së ulët në protestën për taksat, ekziston një masë kritike midis studentëve për një protestë autentike dhe nga duhet të vijë iniciativa, udhëheqësit e mëparshëm studentorë trajtuan aspekte të ndryshme.

Sipas Nikolovskit, për të krijuar një shoqëri me qëndrim, duhet të fillohet të ushqehet aktivizmi që në moshë të vogël.

“Aktivizmi duhet të ndërtohet që nga shkolla fillore. Nëse duam një shoqëri me qëndrim, duhet të mendojmë në mënyrë strategjike për shtetin, jo për partitë”, thekson ai.

Cvetkovska beson se apatia dhe mosbesimi i ndërsjellë midis të rinjve po e shterojnë hapësirën për veprim, si dhe faktin se nuk ka hapësira për socializim kolektiv ku të rinjtë do të shkëmbenin qëndrimet dhe problemet e tyre me qëllim bashkimin.

“Mendimi se asgjë nuk do të ndryshojë, frika (ose paranoja) se protestat në përgjithësi organizohen nga disa forca politike që përfitojnë nga diçka, në vend që të kenë besim te vetja si një forcë që duhet të nxisë ndryshimin, si dhe mungesa e solidaritetit janë ndër faktorët kryesorë që dekurajojnë dhe dobësojnë aftësinë e studentëve për t’u bashkuar dhe për të protestuar”, thekson ajo.

Temelkovski thotë se kushdo që beson se të drejtat e tij janë shkelur ka mundësinë t’i kërkojë ato përmes formave të ndryshme të organizimit, por shton se nëse njerëzit nuk dalin në rrugë, nuk mund të konkludohet se ka pakënaqësi.

“Të drejtat nuk kërkohen në internet, ato kërkohen me argumente, debat dhe qëndrime”, thotë ai, duke shtuar se i vjen veçanërisht keq që ideja e shndërrimit të marshimit studentor më 17 nëntor në një traditë nuk u bë realitet.

“Marshimi nuk është protestë dhe nuk duhet të shihet si një veprim politik, por si një mundësi për studentët që të shprehin së bashku pikëpamjet e tyre”, thekson Temelkovski.

A respektohet mjaftueshëm zëri i studentëve në institucione dhe në media?

Nikolovski vlerëson se dukshmëria e kërkesave të studentëve varet nga aktiviteti i tyre, duke theksuar se aktualisht mungon një aktivizëm më i gjerë studentor.

“Vetë studentët duhet të aktivizohen, jo vetëm përfaqësues në organizatat studentore. Duhet të ketë reagime, qëndrime dhe kërkesa publike dhe ato duhet të jenë më të zëshme”, thotë ai.

Sipas tij, në momentin aktual është e nevojshme të dëgjohen pikëpamjet e studentëve, veçanërisht në lidhje me Ligjin e ri për Arsimin e Lartë. Ai shton se reagime më të qarta publike janë gjithashtu të nevojshme nga përfaqësuesit në Trupin Kombëtar të Studentëve dhe asambletë e studentëve universitarë, veçanërisht duke pasur parasysh se ky organ nuk njihet ligjërisht në zgjidhjen e re ligjore.

Cvetkovska, nga përvoja e saj si udhëheqëse studentore, vlerëson se zëri i studentëve shpesh mbetet i njohur vetëm formalisht, pa ndonjë ndikim të konsiderueshëm në vendime.

“Qëndrimet e studentëve më shpesh merren në mënyrë deklarative dhe rrallë përfshihen në proceset e vendimmarrjes”, thotë ajo.

Temelkovski beson se çështjet e studentëve janë të pranishme në publik, por se mungon një dukshmëri më e madhe e sukseseve të tyre.

“Ka vend për nxjerrje në pah më të madhe të sukseseve të studentëve, nga punimet shkencore të botuara deri te sukseset sportive, startup-et dhe bizneset e krijuara nga të rinjtë. Kjo është e rëndësishme për të forcuar pozicionin e tyre dhe kuptimin e fjalës student në shoqëri”, thotë ai, duke sugjeruar që mediat t’i kushtojnë më shumë hapësirë ​​çdo ditë përmbajtjeve të tillë.

A janë studentët sot në një pozicion më të mirë se më parë?

Nikollovski vlerëson se proceset që lidhen me përmirësimin e situatës së studentëve po përparojnë ende ngadalë, megjithëse ka disa zgjidhje ligjore që janë në përgatitje ose presin miratim.

“Proceset janë ende në vazhdim, për fat të keq janë të ngadalta. Për shembull, Ligji për Arsimin e Lartë, Ligji për Standardet e Studentëve, Ligji për Punën e Studentëve ende duhet të miratohen. Institucionet janë disi të ngadalta në përmbushjen e kërkesave të studentëve”, thotë ai.

Sipas tij, problemi është se fokusi institucional shpesh zhvendoset në proceset politike, në vend që të realizojë kërkesat e studentëve, duke shtuar se “ka më shumë fokus në zgjedhje, në interesat e partisë, sesa në shtet”.

Cvetkovska, nga ana tjetër, beson se nuk sheh përparim të ndjeshëm në situatën e studentëve krahasuar me vitet e kaluara.

“Nuk mendoj se ka ndonjë hap të madh përpara, por ndoshta nuk po e ndjek mjaftueshëm”, thotë ajo.

Temelkovski thotë se nuk është i përfshirë drejtpërdrejt në proceset aktuale studentore për të dhënë një vlerësim specifik, por thekson se gjatë kohës së tij, u zbatuan një sërë masash që, siç pohon ai, ende kontribuojnë në aktivizmin studentor sot.

“U vendosën bileta falas për Teatrin e Trashëgimisë Kombëtare (TTK), zbritje për opera dhe balet,  gjithashtu organizuam mbrëmje studentore poezie, si dhe bashkëpunime me institucione dhe organizata që ende punojnë me studentët sot. Gjithmonë ka vend për përparim, dhe gjëja më e rëndësishme është forcimi i rolit të studentit në shoqëri”, thotë Temelkovski.

 

Marrë nga Meta.mk 

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari