Manipulime rreth humbjeve ushtarake të Ukrainës dhe negociatave në Stamboll në vitin 2022

Një postim prorus në Facebook shpërndan shifra të pabesueshme për humbjet ushtarake të Ukrainës, edhe pse pranon se ato janë marrë përmes një hakimi të supozuar dhe të padëshmuar të bazave të të dhënave ukrainase, dhe më pas i krahason me humbjet e supozuara ruse, të cilat i paraqet si shumë më të vogla. Postimi gjithashtu manipulon me negociatat e dështuara midis Rusisë dhe Ukrainës në Stamboll në pranverën e vitit 2022

 

Po rishikojmë një postim në rrjetin social Facebook, i cili, ndër të tjera, thotë:

Fakti më i rëndë, sipas postimit, nuk erdhi nga Lavrovi, por nga një hakim i supozuar rus ndaj Shtabit të Përgjithshëm ukrainas. Bazat e të dhënave, thuhet, tregojnë humbje katastrofike.

Sipas vlerësimeve, nga 1.000.000 ukrainas të mobilizuar, sot vetëm rreth 110.000 janë ende të aftë për luftë. Madje 700.000–750.000 janë të vdekur, ndërsa edhe 150.000–200.000 janë të paaftë përgjithmonë.

Te Rusia, sipas postimit, pamja është krejt ndryshe. Nëse rreth 500.000 ushtarë kanë shërbyer në front, afërsisht 400.000 janë ende në luftë, me rreth 75.000 të vrarë dhe 25.000 të plagosur rëndë.

Kjo është propagandë proruse, e ngatërruar dhe kontradiktore. Postimi i referohet, siç thotë vetë, një hakimi të supozuar rus ndaj bazave të të dhënave të Shtabit të Përgjithshëm ukrainas, por sapo përdoret fjala “i supozuar”, nuk bëhet fjalë për fakt të provuar, ndërsa edhe shifrat e dhëna nuk përputhen me ato të vetë agjencisë së fuqishme ruse RIA Novosti, e cila ka shkruar për atë të ashtuquajtur “hakim”.

Mirëpo, as agjencia nuk ka pasur qasje të drejtpërdrejtë në të dhënat e hakimit, por ka përcjellë çfarë ka raportuar një tjetër medium rus në Telegram. Ky i fundit ka pretenduar se Ukraina ka 1,7 milionë luftëtarë të vrarë ose të zhdukur, për të cilët gjoja ekzistojnë edhe të dhëna personale, ndërsa postimi që po e recensojmë përmend diçka tjetër – vetëm disa “vlerësime”. Kjo është një lojë si “telefoni i prishur”, dhe mediat ruse janë të njohura për propagandë, për të cilën kemi shkruar gjerësisht, prandaj shifrat e publikuara nuk meritojnë vëmendje.

Edhe ky “hakim” është kontrolluar nga verifikues të huaj të pavarur, por përveç artikujve nga burime ruse proqeveritare, nuk është gjetur asnjë konfirmim nga burime të pavarura.

 

Lojë me shifra

Për humbjet ruse, postimi nuk ofron asnjë burim (madje as ndonjë “hakim”), prandaj ato janë gjithashtu të pabesueshme. Nuk ekziston një burim zyrtar për këto shifra, sepse Rusia ndalon publikimin e humbjeve, gjë që ndalohet sipas nenit 207.3 (lajme të rreme për forcat e armatosura) dhe 280.3 (diskreditimi i tyre), si dhe nenit 283 (zbulimi i sekretit shtetëror) të Kodit Penal rus, duke pasur parasysh se humbjet janë regjistruar në listën e sekretit shtetëror, nr. 10. Nëse ndonjë media ruse ka publikuar të dhëna të tilla, ato më pas janë fshirë (shih: këtu, këtu, këtu dhe këtu).

Shifra të sakta është e vështirë të gjenden, por është logjike të përfundohet se Rusia ndalon publikimin e tyre jo sepse humbjet janë të vogla, por sepse janë të mëdha dhe ajo dëshiron t’i fshehë. Për habi, ka pasur pak përjashtime të rralla, për të cilat nuk është e qartë si janë lejuar, dhe Rusia herë pas here ka publikuar disa shifra, por jo të mëdha. Duke njohur propagandën e saj, nuk kishte arsye t’i besohej.

Për shifrat e dyshimta të dhëna në postim, ai thotë:

Kjo nuk është vetëm një pabarazi ushtarake. Kjo është një shkatërrim sistematik i së ardhmes së Ukrainës. Qytete dhe fshatra të tëra kanë mbetur pa burra. Një gjeneratë po zhduket – për shkak të iluzioneve në Bruksel, teatrit në Uashington dhe inatit në Kiev.

Pyetja është nëse një gjeneratë e tërë mund të zhduket, duke pasur parasysh që Ukraina ka një popullsi të madhe prej rreth 40 milionësh, por edhe nëse kjo do të ishte e mundur, ata nuk po vriten nga ushtria belge ose amerikane, pra jo nga Brukseli dhe Uashingtoni, por nga ushtria agresore ruse, dhe kjo është faji i Moskës.

Pyetja tjetër është nëse në Ukrainë ekzistojnë qytete të mbetura krejtësisht pa burra, por ka edhe qytete që kanë mbetur pa burra, pa gra, pa fëmijë dhe pa pleq, dhe këto janë qytetet që Rusia i ka shkatërruar plotësisht, si Soledar, Marinka, Volnovakha, Popasna dhe të tjera. Këto qytete nuk i shkatërruan belgët apo amerikanët.

Gjithashtu, postimi lavdëron shefin e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Rusisë, Sergej Lavrov, i cili është aktual për shkak të negociatave për Ukrainën, dhe sipas postimit, tani ka dhënë disa deklarata që “e tronditën botën”, por në të vërtetë aty nuk ka asgjë spektakolare. Kohët e fundit, ai përsërit deklarata për të cilat ne kemi shkruar tashmë. Midis tyre është edhe kërkesa për rikthim te Marrëveshja e Paqes së Stambollit të vitit 2022, që kurrë nuk u nënshkrua, për të cilën Lavrov shpërndan dezinformata, gjë që bën edhe postimi.

E vetmja kornizë e pranueshme, sipas postimit, është Marrëveshja e Stambollit e prillit 2022. Atëherë, vetë Ukraina propozoi neutralitet, heqje dorë nga NATO dhe status pa armë bërthamore. Në këmbim, do të merrte garanci kolektive sigurie nga anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit, përfshirë edhe Rusinë, si dhe Gjermaninë e Turqinë. Moska e pranoi, Kievi e inicializoi tekstin. Vetëm Boris Johnson e hodhi poshtë iniciativën.

Kjo bazohet në një citat selektiv të David Arahamias, anëtar i ekipit negociator ukrainas në Stamboll në pranverën e vitit 2022. Rusët e morën atë citat dhe prej tij ndërtuan një mit të tërë.

Sipas narrativës ruse, ata dhe ukrainasit atëherë kanë qenë një hap larg një marrëveshjeje paqeje, por ukrainasit e kanë refuzuar nën ndikimin e kryeministrit britanik Boris Johnson. Kjo nuk është e vërtetë, ndërsa rusët i anashkalojnë pjesët e tjera të dëshmive të Arahamias dhe kolegëve të tij (shih: këtu dhe këtu), të cilat shpjegojnë më hollësisht se çfarë ka ndodhur.

Negociatorët ukrainas në Stamboll nuk kishin besim te Rusia (gjë krejtësisht normale, pasi ajo ishte agresori), por as nuk kishin kompetenca të plota ligjore për të nënshkruar marrëveshje, edhe sikur të donin. Çështja nuk është aq e thjeshtë nga pikëpamja juridike: për shembull, Rusia kërkonte që Ukraina të hiqte dorë nga anëtarësimi në NATO, synim i futur në kushtetutën e saj, çka do të kërkonte edhe ndryshim kushtetues, ndërsa kishte edhe kërkesa e komplikime të tjera.

Në fakt, nuk bëhej fjalë për marrëveshje, por për një ultimatum me kërkesa poshtëruese, të cilat Ukraina duhej t’i përmbushte, dhe sipas të cilit, një nga garantuesit e sigurisë së saj do të ishte vetë Rusia – gjë absurde.

Atëherë u diskutua për mundësinë e neutralitetit të Ukrainës, por ajo kërkonte garanci serioze sigurie nga vende të treta që Rusia të mos e sulmonte përsëri pas nënshkrimit të paqes. Por, garanci të tilla nga Rusia ishin të pakuptimta dhe të pabesueshme. Me Memorandumin e Budapestit (1994), Ukraina ia dha Rusisë armët e saj bërthamore të epokës sovjetike dhe Rusia u zotua të respektonte pavarësinë e saj, të cilën e shkeli.

 

Si i kthejnë rusët humbjet në fitore

Sipas versionit rus, më 09.04.2022 Boris Johnson nuk ka ardhur rastësisht në Kiev, por me qëllim që t’i largonte ukrainasit nga ajo marrëveshje në Stamboll. Por, ukrainasit mohojnë që Johnson u ka bërë presion, duke thënë se ai vetëm u ka dhënë këshillë ose mendim, ndërsa ata gjithsesi nuk kanë qenë të gatshëm për ta nënshkruar atë marrëveshje.

Në atë kohë Rusia tashmë ishte e mundur në betejën për Kievin, prandaj ukrainasit nuk e shihnin më të nevojshme të negocionin me të, ndërsa Perëndimi ishte inkurajuar t’i ndihmonte me armë. Në këtë ndikoi edhe zbardhja e krimeve ruse dhe varrezave masive në Buça e Irpin. Johnson vetëm konstatoi se ai marrëveshje tashmë nuk kishte kuptim – një gjë që ukrainasit e mendonin edhe vetë.

Fakti që ata, gjoja, “e kanë inicuar” atë marrëveshje nuk do të thotë asgjë. Volodimir Zelenski dhe Vladimir Putin nuk e kanë nënshkruar përfundimisht dhe zyrtarisht. Në të drejtën ndërkombëtare, ajo marrëveshje nuk ekziston, prandaj referimi i Lavrovit tek ajo është i pakuptimtë.

Në postim ka edhe të pavërteta të tjera, të cilat i kemi rrëzuar edhe në raste të tjera, të tipit se: …

• Donald Trump i ka “poshtëruar” mysafirët e tij evropianë në Shtëpinë e Bardhë më 18.08.2025 (përgënjeshtruar këtu);
• Mandati i Zelenskit “ka përfunduar” dhe ai “nuk është president legjitim” i Ukrainës (përgënjeshtruar këtu);
• Euromaidani ka qenë një “grusht shteti” (përgënjeshtruar këtu);
• Në Ukrainë ka pasur disa “rajo­ne ruse”, ndërsa rusët kanë qenë “të diskriminuar” (përgënjeshtruar këtu);
• Autoritetet në Kiev dhe Patriarkana Ekumenike kanë krijuar një “kishë artificiale” (përgënjeshtruar këtu).

Njoftimi është i gjatë dhe ka disa detaje të vërteta në të, por jo aq të rëndësishme dhe jo aq të shumta, kështu që vlerësimi i përgjithshëm është se ky postim është i pavërtetë.

 

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari