Kushtet e burgjeve në Maqedoninë e Veriut – therë në sy në rrugën drejt BE-së

Фото: commons.wikimedia.org

Raporti i fundit drejtuar Qeverisë së Maqedonisë së Veriut pas vizitës së burgjeve në vend nga Komiteti për Parandalimin e Torturës dhe Trajtimit Çnjerëzor, konkludon se ka përmirësime në trajtimin në burgjet e vendit. Ndër ato përmirësime janë rinovimi i një pjese të departamentit të hetimeve të Burgut të Shkupit, si dhe mbyllja e tre pjesëve problematike në Idrizovë. Por, problemet afatgjate me kushtet për qëndrim, mbipopullimin e burgjeve, korrupsionin e stafit dhe kujdesin e pamjaftueshëm mjekësor për të burgosurit, vazhdojnë ende.

Shkruan: Mirosllava Burns

 

Në burgun e Shkupit, sipas raportit, të burgosurit janë në qelitë e tyre 23 orë në ditë, me vetëm një orë në ajër, dhe atyre u mohohet kontakti me fëmijët. Komiteti thekson se secilit të burgosur duhet t’i sigurohen 4 metra katrorë hapësirë.

Për shembull, në burgun e Idrizovës, kapaciteti nuk është rishikuar midis viteve 2019 dhe 2020, pavarësisht mbylljes së tre pjesëve më të mëdha për akomodim. Komiteti për Parandalimin e Torturës rekomandon që kapaciteti zyrtar i secilit burg të llogaritet në atë mënyrë që secilit të burgosur t’i sigurohen 4 metra katrorë në qeli, ndërsa në izolim ajo hapësirë ​​të jetë gjashtë metra katrorë, pa përfshirë tualetin. Komiteti do të donte të merrte një kopje të kapacitetit të secilit burg, thuhet në raport.

Për herë të gjashtë, Komiteti u thekson autoriteteve në Maqedoninë e Veriut se ata duhet të respektojnë ligjet kur bëhet fjalë për lejimin e të burgosurve që të qëndrojnë jashtë në ajër të pastër. Për këtë qëllim, thuhet se çdo i burgosur duhet të kalojë të paktën dy orë në ditë jashtë.
Drejtori i burgut “Shkupi”, Filip Andov, për “Vërtetmatësin” tha se një sërë masash po ndërmerren në kuadër të stafit dhe trajnimit të policisë së burgut, si dhe për të përmirësuar trajtimin e të burgosurve dhe kushtet në qeliat e burgut.

Ne i kemi respektuar të gjitha rekomandimet dhe i përmbahemi atyre, çdo i burgosur ka shëtitje ajrore ditore, ka ujë të pijshëm të pastër, bëjnë dush sipas orarit të shtëpisë, ushqimi me kalori të lartë u jepet rregullisht, ndërsa disa prej tyre u lejohet edhe nga jashtë … ata që janë në paraburgim lejohen gjithashtu nga gjykata të marrin ushqim nga jashtë. Ka mjek shtëpiak, nga Qendra Shëndetësore Shkup, të cilët janë tjetër punëdhënës, por gjithashtu ndihmojnë. Ambulancat janë miratuar, ne kemi donacion të pajisjeve EKG, sterilizues, një karrige dentare. Kontrollet kryhen, kush kërkon kontroll i jepet kontroll. Nuk kemi psikiatër për momentin, por ai vjen një herë në dy javë. Kushtet në institucionin e Shkupit po përmirësohen, në drejtim të të gjitha vërejtjeve që janë përmendur, tha drejtori Andov për “Vërtetmatësin”.

I pyetur se çfarë nevojitet në burgjet e vendit që Komiteti për Parandalimin e Torturës të mos ketë vërejtje fare në raportet e tij, ai tha se nevojitet punë korrekte, kontroll i mirë i punësimit dhe sigurimi i një mjeku për të gjitha shërbimet shëndetësore të kërkuara nga të burgosurit.

Të mos dërgohen në spitale apo ndihma e shpjetë të vijë këtu, por të kemi mjekun tonë edhe pas orës 16, dhe jo si tani që mjeku i familjes është i punësuar deri në orën 16 dhe pas kësaj nuk kemi mjek. Për momentin, çdo i ndaluar ka të drejtë të dalë për shëtitje dhe ajrosje për një orë në ditë. Kemi tetë kënde lojërash ose oborre ku mund të ecin. Në varësi të kapacitetit të objektit të paraburgimit, vlerësohet se çdo dhomë mund deri në errësim mund të mbajë një orë jashtë. Siç bie numri i të burgosurve, zvogëlohet edhe numri i minutave të kaluara jashtë. Tani ka 232 të burgosur, ndërsa kapaciteti është 203 vende. Ata transferohen çdo ditë, disa prej tyre marrin verdiktin përfundimtar, kështu që transferohen në burgjet e tjera, në pyetje është materia e gjallë. Vizitat u lejohen, në pajtim me vendimet e gjykatës. Kujt i jep leje gjykata, ne vetëm e procesojmë. Ne nuk kemi të drejtë të lejojmë vizita, por vetëm zbatojmë urdhrat e gjykatës. Në lidhje me korrupsionin e stafit të burgut, ne luftojmë kundër tij, ne sanksionojmë ashpër dhe në mënyrë drastike korrupsionin ose futjen e aktiviteteve të paligjshme të policisë së burgut ose çdo punonjësi të burgut. Ne kemi inicuar disa procedura disiplinore për këtë çështje, thotë drejtori Andov.

Edhe Drejtoria e Zbatimit të Sanksioneve gjithashtu ka rritur mbikëqyrjet emergjente të burgjeve. Për më tepër, me ndihmën e Ministrisë së Brendshme dhe anëtarëve të policisë së burgjeve, është kryer kontroll në Burgun e Idrizovës në departamentin e mbyllur. Për të zvogëluar aktivitetet korruptive në Burgun e Shkupit, kontrollet për hyrjen ose daljen nga institucioni janë forcuar, dhe së shpejti do të ketë një pikë të vetme përmes së cilës do të ketë monitorim video, kontroll të dërgesave dhe vizitorëve, të cilat do të bëhen nga anëtarë të trajnuar të policisë së burgjeve, thuhet në përgjigjen e autoriteteve të Maqedonisë ndaj vërejtjeve të Komitetit.
Drejtori i burgut të Idrizovës, Jovica Stojanoviç, për “Vërtetmatësin” tha se për momentin problemi është me mbipopullimin në departamentin “ambulanca”, ndërsa po punojnë për ndërtimin e objekteve të reja.

Mbipopullimi është ende prezent, por ndërtimi i Burgut të Indrizovës do ta eliminohet ky problem, sepse janë planifikuar 500 shtretër të rinj dhe 412 për të paraburgosurit, tha ai.

Në lidhje me korrupsionin e personelit, ai kërkoi që secili që ka të dhëna të tilla t’i raportojë.

Duam të dimë një herë e përgjithmonë se kush e bën, sepse unë jam totalisht kundër një gjëje të tillë. Nuk është aq e thjeshtë, unë kërkova ndihmë nga të gjitha institucionet dhe po marrim masa për ta kontrolluar atë sa të mundemi, shtoi drejtori.

Komiteti i Helsinkit për të Drejtat e Njeriut vepron në mënyrë aktive në fushën e përmirësimit të kushteve në institucionet për heqjen e lirisë dhe promovimin e të drejtave të personave të privuar nga liria. Nga atje për “Vërtetmatësin”, thonë se gjatë vitit 2020 dhe 2021, së bashku me Shoqatën e Avokatëve të Rinj, kanë kryer vizita monitoruese në të gjitha institucionet ndëshkuese-përmirësuesi, si dhe në institucionin korrektues.

Për kushtet dhe gjendjen kemi përgatitur dy raporte me gjetjet tona, përfundimet dhe rekomandimet nga ana e ekipit monitorues. Njëri raport, pra i pari i vizitave të rregullta në institucione, u botua në shkurt 2021, thotë këshilltarja ligjore në Komitetin e Helsinkit, Ina Xhugumanova.

Në këtë raport, rekomandimet e përgjithshme të Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut, për periudhën nga 1 gushti deri më 1 tetor 2020, janë që të merren masa urgjente nga Ministria e Shëndetësisë për të siguruar qasje të papenguar në kujdesin shëndetësor për të gjithë të dënuarit. Gjithashtu rekomandohet që të sigurohen pako higjienike për të dënuarit në të gjitha institucionet dhe të përmirësohet higjiena në Burgun e Tetovës, Burgun e Manastirit dhe Burgun e Kumanovës, në mënyrë që të parandalohet përhapja e Covid-19.

Në rast të kufizimit të kontaktit fizik të të dënuarve me botën e jashtme, Drejtoria e Zbatimit të Sanksioneve duhet të vazhdojë të gjejë mënyra alternative që të dënuarit të kontaktojnë me të afërmit e tyre. Sigurimi i dhomave për vetë-izolim të personave që do të shfaqin simptoma të Covid-19 brenda çdo institucioni ndëshkues dhe korrektues. Ambientet duhet të jenë në përputhje me standardet ndërkombëtare. Të gjitha pretendimet për torturë, keqtrajtim dhe trajtim çnjerëzor ndaj të dënuarve, duhet të regjistrohen, qoftë nga personeli në institucion apo midis të dënuarve, thuhet në rekomandimet e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut.

Ata gjithashtu rekomandojnë punësimin e stafit të përshtatshëm në institucione, në lidhje me risocializimin dhe zhvillimin dhe zbatimin e programeve të përshtatshme të risocializimit, për të siguruar qasje në arsim, veçanërisht për fëmijët e privuar nga liria (këtë vit vetëm arsimi fillor u krye në Burgun e Ohrit dhe të Tetovës, i cili funksiononte në kuadër të Burgut të Ohrit). Problemi me furnizimin me ujë në Burgun e Kumanovës shënohet gjithashtu si mangësi, duke pasur parasysh faktin se uji është e drejtë themelore e njeriut, dhe mungesa e qasjes në ujë, veçanërisht në kushtet e një pandemie, paraqet jetesë në kushte çnjerëzore për të dënuarit. Ashtu si në praktikën botërore të trajtimit njerëzor dhe përgatitjes për risocializim pas vuajtjes së dënimit me burg, kërkohet që të dënuarit të angazhohen në punë dhe të zhvillojnë aftësi pune që do të jenë të dobishme për ta, pas përfundimit të burgimit.

 


Ky artikull është përgatitur në kuadër të projektit Kontrolli i fakteve për progresin e Maqedonisë së Veriut drejt BE -së, i zbatuar nga Fondacioni Metamorfozis. Artikulli, i botuar fillimisht në Vërtetmatës, është mundësuar nga mbështetja e fondacionit jofitimprurës amerikan NED (National Endowment for Democracy). Përmbajtja e këtij artikulli është përgjegjësi e autorit dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e Metamorphosis, NED ose bashkëpunëtorëve të tyre


 

 

 

 

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari