Kundërspin: Kur ka, është e mundur – jetohet më mirë, shpenzohet më shumë?!

Sipas kryeministrit, rritja e pagave dhe pensioneve sjell një kërkesë më të madhe, e cila nga ana tjetër çon në rritje të çmimeve të shërbimeve – dhe ato do të vazhdojnë të rriten, siç thotë ai, “derisa konsumatorët të mund të paguajnë”. Pra, tani kemi paga dhe pensione më të larta, njerëzit kanë fuqi blerëse më të madhe, mund të përballojnë më shumë shpenzime, dhe jeta është më e mirë. Ose, siç thotë ajo fjala e urtë: “Kur ka, është e mundur!”

 

Kryeministri Hristijan Mickoski, gjatë vizitës së tij në Komunën e Petrovecit më 11 gusht 2025, ndër të tjera deklaroi se transporti dhe shërbimet e tjera janë arsyeja kryesore e inflacionit, duke shprehur kështu edhe një manipulim të së vërtetës (spin):

 Spin: “Shërbimet janë aktualisht gjeneruesi më i madh i nivelit të rritur të inflacionit. Kjo do të thotë se rritja e pagave dhe pensioneve shkakton presion mbi kërkesën – kemi kërkesë të shtuar dhe njerëzit mund të paguajnë çmimin e shërbimit, ndërsa ata që i ofrojnë shërbimet i rrisin çmimet derisa konsumatorët të mund t’i përballojnë. Nëse i përjashtojmë ushqimet e përpunuara dhe produktet e tjera nga zinxhiri, do të shohim se pjesa më e madhe e inflacionit vjen nga shërbimet. Shërbimet e restoranteve, për shembull, janë rritur me 24–25% krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar, po ashtu edhe transporti. Ka rritje të madhe edhe te frutat – në shifra dyshifrore, si te mollët, bananet, limonët…”

[Burimi: Time: 24 info.mk; Kanal 5 (minuta 0,41 e videos); Data– 21.07.2025]   

Kundërspin: Mickoski, duke iu përgjigjur pyetjes së një gazetari pas inspektimit të aktiviteteve ndërtimore të palestrës sportive në Shkollën Fillore “Koço Racin” në vendbanimin Ognjanci, Komuna Petrovec, deklaroi se Qeveria nuk dëshiron të sjellë zgjidhje “popullore”, por “afatgjata” për çmimet e ushqimeve. Praktika deri më tani ka treguar se kufizimi i marzhit nuk është një zgjidhje e përhershme për inflacionin, domethënë se ai vetëm përhapet në muajt e tjerë dhe pastaj çmimet stabilizohen. “Ky është një kurth në të cilin nuk duhet të biem”, siguron kryeministri. Duke vepruar kështu, ai përmendi se shërbimet janë gjeneratori më i madh i inflacionit, duke e shtrembëruar të vërtetën. Sipas kryeministrit, rritja e pagave dhe pensioneve rezulton në një kërkesë më të madhe, e cila nga ana tjetër nënkupton një rritje të çmimeve të shërbimeve dhe ato do të rriten, siç thotë ai, “për sa kohë që konsumatorët mund të paguajnë”. Pra, tani kemi paga dhe pensione më të larta, njerëzit kanë fuqi blerëse më të madhe, mund të përballojnë të shpenzojnë më shumë, jeta është më e mirë. Çfarë do të thoshit pas asaj proverbe, “Gjithçka është e mundur!” Por a është vërtet e vërtetë kjo?

 

Çfarë thotë opozita?

Deputeti i LSDM-së, Fatmir Bytyqi, kritikoi ashpër qëndrimin e kryeministrit se inflacioni është pasojë e rritjes së pagave dhe pensioneve. Në një konferencë për shtyp, Bytyqi deklaroi se Qeveria në mënyrë të turpshme “po e hedh fajin te qytetarët”:

Çmimet në Maqedoni nuk rriten sepse qytetarët fitojnë më shumë. Ato rriten për shkak se nuk ka strategji për stabilitet ekonomik, sepse tolerohen strukturat monopoliste dhe marzhet spekulative, si dhe për shkak të varësisë nga importi për mallrat bazë.

Përpjekja që fajin t’u atribuohet punëtorëve dhe pensionistëve është politikisht e turpshme. 

Për tezën e kryeministrit se inflacioni është pasojë e rritjes së pagave dhe pensioneve, Bytyqi thotë:

Kjo nuk është e vërtetë. Është një manovër me të cilën faji për gjendjen ekonomike i transferohet punëtorëve dhe pensionistëve, e jo shkaqeve të vërteta.

Edhe nga Levica reagojnë ndaj tezave të kryeministrit se pagat dhe pensionet më të larta rrisin inflacionin.

Pa aftësinë për të vendosur kontroll efektiv mbi çmimet e produkteve bazë, besimi i qytetarëve në institucionet dobësohet. Rrjetet e mëdha tregtare dhe distributorët, duke arritur fitime rekord për vite me radhë, keqpërdorin fuqinë e tyre në treg – duke mbajtur margjina të larta dhe duke krijuar presion artificial të çmimeve. Inspektorati i tregut hesht, ndërsa monopolët bien dakord për goditje të reja çmimesh.

Në vend që të rregullojë ekonominë dhe të lehtësojë barrën e qytetarëve, Qeveria justifikon inflacionin me rritjet e pagave dhe pensioneve, duke fshehur faktin që këto rritje shpejt hidhën nga rritja e çmimeve. Banka Popullore parashikon inflacion prej 3.5% për vitin 2025, ndërsa FMN 3.4%, por rreziqet për rritje të mëtejshme të çmimeve mbeten të larta, sidomos në kushte të rregullimit jo funksional shtetëror, thonë nga Levica.

 

Çfarë tregojnë të dhënat statistikore dhe shporta e sindikatës?

Të dhënat e fundit statistikore për krahasimin e pagës mesatare dhe shportës së konsumit tregojnë se shpenzimet rriten shumë më shpejt se rritja e pagave.

Vlera e shportës të konsumit u rrit nga 61,855 denarë në mars në 63,908 denarë në maj, që do të thotë se në tre muaj ka një rritje prej 2,053 denarësh. Në të njëjtën periudhë, paga mesatare neto u rrit nga 44,763 denarë në 45,796 denarë, që është një rritje prej 1,033 denarësh në tre muaj, thekson Bytyqi. 

Ai thotë se nëse shikohen edhe shifrat më të fundit, dallimi është edhe më i dukshëm.

Në qershor vlera e shportës së konsumit arriti në 64,698 denarë, ndërsa në korrik në 65,328 denarë, që do të thotë një rritje shtesë prej 1,420 denarë brenda vetëm dy muajve. Për të njëjtën periudhë nuk ka të dhëna për pagën mesatare, por tendenca nga muajt paraprakë tregon qartë se rritja e pagave është shumë më e ngadaltë se rritja e shpenzimeve. Fuqia reale blerëse e qytetarëve po bie. Të thuash se pagat janë shkaku i inflacionit është ekonomikisht e paqëndrueshme.

Sipas tij, as rritja e pensioneve nuk është shkak për inflacionin.

Kryeministri flet edhe për pensionet si shkak për rritjen e çmimeve, por faktet e kundërshtojnë këtë. Në mars pati një rritje të përkohshme dhe lineare prej 2,500 denarësh, por kjo nuk u bë trend. Në prill, pensioni mesatar ra në 26,163 denarë, në maj ishte 26,157, dhe në qershor me shumë mundësi u rikthye në 26,207 denarë. Pensionistët vazhdojnë të jetojnë në kufirin e ekzistencës. Të ardhurat e tyre me vështirësi mbulojnë shpenzimet bazë. Akuzat se ata janë shkaku i inflacionit janë ekonomikisht dhe moralisht të gabuara, thotë Bytyqi.

Ai thekson se hendeku midis të ardhurave dhe shpenzimeve bëhet edhe më i qartë kur shihen edhe treguesit e tjerë të çmimeve:

Kështu, siç theksoi ai, indeksi i kostove të jetesës në korrik ishte 4.8% më i lartë se në të njëjtin muaj të vitit të kaluar, ndërsa indeksi i çmimeve me pakicë ishte 5.3%. Vetëm një muaj më parë, këto shifra ishin më të ulëta, përkatësisht 4.5% dhe 3.7%, që do të thotë se çmimet po përshpejtohen, dhe kjo ndodh pa rritje të të ardhurave.

Ai i hedh poshtë pretendimet se rritja e të ardhurave shkakton inflacionin.

Këto shifra janë shumë larg efektit të rritjes së pagave dhe pensioneve; ato janë rezultat i tregjeve të paqëndrueshme, kostove të larta hyrëse dhe formimit spekulativ të çmimeve, vlerëson Bytyqi. 

Sipas Levicës, deklaratat e kryeministrit Mickoski konfirmojnë se kjo Qeveri nuk ka as strategji, as vullnet politik për të përballuar inflacionin dhe rritjen e shpenzimeve të jetesës.

Të dhënat makroekonomike nuk gënjejnë: Inflacioni në Maqedoni, i cili arriti në 9.4% në vitin 2023 dhe u stabilizua në 3.5% në vitin 2024, këtë verë përsëri po rritet me ritëm të shpejtë, duke qenë 4.5% në qershor dhe 4.8% në korrik. Çmimet që u rritën më shumë janë ato të ushqimeve dhe pijet joalkoolike (6.8%), ndërsa rritje të konsiderueshme ka edhe në sektorët e transportit, kulturës dhe mikpritjes.

Këto të dhëna tregojnë se rritja e çmimeve nuk është vetëm pasojë e tronditjeve globale, por edhe e paaftësisë sistematike, praktikave korruptive dhe tolerimit të strukturave monopoliste. Qeveria, në vend që të ndërmarrë masa të menjëhershme dhe të qarta, ofron vetëm premtime të paqarta për „analiza që zgjasin”, pa afate kohore dhe pa plan konkret për zbatimin, thonë nga Levica. 

Analisti ekonomik dhe profesor universitar, Nikola Popovski, mendon se duhet të aktivizohen mjetet standarde të orientuara në treg për luftimin e inflacionit përmes politikave fiskale dhe monetare, duke miratuar masa për kontroll indirekt të inflacionit.

Kjo nuk është e lehtë dhe nuk vjen pa pasoja, dhe disa politikanë të lartë menjëherë do të bëhen (dhe mbeten) të papopullarizuar, por kjo është çmimi i kësaj profesioni publike. Më mirë të veprohet tani me pasoja më të vogla, sesa më vonë me pasoja më të mëdha dhe më të frikshme, analizon Popovski në një postim në profilin e tij në Facebook. 

*****

Dhe ndërsa vazhdon debati rreth inflacionit, kryeministri Mickoski edhe sot (12.08.2025), duke iu përgjigjur pyetjes së gazetarëve gjatë vizitës në Qendrën Klinike, përsëri deklaroi se Qeveria nuk do të nxitojë me miratimin e masave të përkohshme dhe populiste për inflacionin.

Absolutisht po, sepse jemi të vetëdijshëm, pasi e kemi identifikuar problemin, se kjo mund të ketë edhe një kosto politike dhe këtu nuk kemi asnjë dilemë, por është më mirë ta paguajmë atë kosto politike në afat të shkurtër, sesa qytetarët ta paguajnë vazhdimisht në afat të gjatë, thotë Mickoski.

Mickoski nuk ka asnjë dilemë dhe është plotësisht i gatshëm, siç theksoi, të paguajë një kosto të tillë politike.

 

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari