Kundërspin: Dënimet më të larta në ndryshimet në Kodin Penal për korrupsionin, sipas ekspertëve dhe deputetëve, janë një iluzion
Deputeti i VMRO-DPMNE-së, Bojan Stojanovski, si një nga propozuesit e ndryshimeve të reja në Kodin Penal, shtrembëron pjesërisht të vërtetën se ndryshimet propozojnë dënime më të ashpra
Shkruar nga: Teofil Bllazhevski
Një nga propozuesit e ndryshimeve të reja në Kodin Penal, deputeti Bojan Stojanovski, shprehu publikisht një qëndrim në të cilin mund të vërehet një shtrembërim i së vërtetës:
Spin: “…Në Kodin Penal që do të votojmë të premten, të gjitha dënimet janë ashpërsuar, ne vendosëm si deputetë në përputhje me kompetencat tona kushtetuese të propozojmë dënime më të larta ligjore, sepse një herë e përgjithmonë duhet të tregojmë se të gjithë në këtë vend duhet ta dinë se duhet të punojnë sipas ligjit, dhe nuk ka të paprekshëm, drejtësia duhet të arrijë te të gjithë”, thekson Stojanoski.
[Burimi: VMRO-DPMNE – Bojan Stojanovski/Newsmax Balkans; Data – 21.01.2025]
Kundërspin: Deputeti i VMRO-DPMNE-së, Bojan Stojanovski, si një nga propozuesit e ndryshimeve të reja në Kodin Penal, po e shtrembëron pjesërisht të vërtetën se ndryshimet propozojnë dënime më të ashpra sepse, sipas opinionit ekspert në lidhje me luftën kundër korrupsionit, dhe sipas disa deputetëve nga partitë e tjera që propozuan amandamente në ndryshimet e propozuara, de fakto bëhet fjalë për iluzion në nene të caktuara të ndryshimeve ligjore, me një sërë argumentesh të sakta që ofrohen.
Ndryshimet në Kodin Penal, kur u shkrua ky tekst (23.01.2026), duhet të jenë në lexim të dytë para komisionit kompetent parlamentar, dhe Stojanovski, dy ditë më parë kur u bë deklarata, është i sigurt se ndryshimet e propozuara nga ai dhe deputetë të tjerë të VMRO-DPMNE-së do të miratohen. Në fakt, këto ndryshime duhet të heqin pasojat e dëmshme në vetë ligjin, nga ndryshimet në Kodin Penal në shtator 2023, kur shumica e atëhershme qeverisëse e udhëhequr nga LSDM dhe BDI arriti të “lehtësojë” disa vepra që lidhen me keqpërdorimin e detyrës dhe funksionit zyrtar, gjë që bëri që dhjetëra raste gjyqësore aktive dhe raste me aktakuzë të skadonin, përfshirë rastet që u trajtuan nga ish PSP-ja.
Në këtë drejtim, duhet të kihet parasysh se ky tekst diskuton edhe ndryshimet e propozuara aktualisht që lidhen me nenin 353, i cili rregullon keqpërdorimin e pozicionit dhe autoritetit zyrtar, dhe jo ndryshimet e tjera që lidhen me Konventën e Stambollit dhe Qytetin e Sigurt, ku në të vërtetë ka një shtrëngim të politikës penale dhe futjen e dispozitave të reja.
Këto amendamente iu paraqitën Parlamentit para Vitit të Ri, ndër të tjera për shkak të kërkesës së qartë të Gjykatës Kushtetuese, e cila vlerësoi se amendamentet e vitit 2023 janë jokushtetuese dhe e detyroi Parlamentin t’i hiqte ato nga ligji dhe të paraqiste amendamente. Që atëherë, janë mbajtur seanca dëgjimore publike, përfshirë atë të fundit në Parlament, gjatë të cilave njerëz nga gjyqësori dhe ekspertë të përfshirë në luftën kundër korrupsionit shprehën vërejtje serioze dhe pretendime vendimtare se amendamentet e propozuara rishtazi zvogëlojnë afatin e parashkrimit për veprat penale kundër korrupsionit, se termat kyç janë lënë jashtë dhe kështu dekriminalizojnë vepra të caktuara penale.
Pikëpamjet e disa ekspertëve
Platforma e Organizatave të Shoqërisë Civile për Luftën kundër Korrupsionit, e cila mori pjesë aktive në dëgjesat publike, dërgoi një qëndrim të përbashkët përpara seancës së sotme, i cili deklaron në mënyrë të qartë se ndryshimet e propozuara “dobësojnë më tej mbrojtjen e ligjit penal kundër korrupsionit dhe abuzimit me pozicionin zyrtar”:
Në dëgjesën publike u theksua se ndryshimet e propozuara, veçanërisht në Nenin 353, e zvogëlojnë përgjegjësinë penale në një fushëveprim jashtëzakonisht të ngushtë dhe praktikisht të pazbatueshëm. Kjo në thelb dekriminalizon format më të zakonshme dhe të dëmshme të korrupsionit në prokurimin publik – favorizimin, trajtimin selektiv, rregullimin e kushteve të tenderit, lidhjen e kontratave pa nevojë reale dhe tolerancën ndaj paligjshmërive. Një qasje e tillë krijon pasiguri ligjore dhe një rrezik real të ndërprerjes së procedurave hetimore dhe gjyqësore në vazhdim, pasi prokuroria dhe gjykatat do të mbeten pa një bazë ligjore për veprim në shumicën e rasteve – thuhet në qëndrimin e përbashkët.
Deklarata, në vend të “gjobave të rritura”, i referohet dispozitave që ulin dënimet maksimale, dhe rrjedhimisht afatin e parashkrimit, që ekzistonin në dispozitat e ndryshuara të vitit 2023:
Ne gjithashtu theksuam se zgjidhja e propozuar e kufizon “përfitimin” ekskluzivisht në përfitimin material, gjë që është në kundërshtim me standardet evropiane kundër korrupsionit dhe përjashton përgjegjësinë për forma të shumta jokonvencionale, por të përhapura gjerësisht, siç janë favorizimi, nepotizmi dhe fitimi i privilegjeve të paprekshme. Ulja e dënimeve maksimale, nga ana tjetër, ndikon drejtpërdrejt në afatin e parashkrimit, i cili përgjysmohet, megjithëse organet ndërkombëtare vazhdimisht theksojnë se një periudhë më e gjatë zbulimi, hetimi dhe ndjekjeje penale është e nevojshme për korrupsionin e nivelit të lartë.
Amendamentet nga disa deputetë
Jo vetëm një pjesë e ekspertëve, por edhe disa nga deputetët pjesëmarrës në debat paraqitën gjithsej 13 amendamente për zgjidhjen ligjore të propozuar, të cilat u diskutuan në seancën e komisionit përkatës parlamentar.
Disa nga këto amendamente lidhen me veprat penale të propozuara rishtazi që po harmonizohen me Qytetin e Sigurt dhe trafikimin e fëmijëve, por disa lidhen me Nenin 353 dhe kërkojnë ashpërsim të politikës penale dhe futjen e termave të rinj që do të lehtësonin luftën kundër korrupsionit.
Të tilla janë, për shembull, amendamenti i deputetes dhe kryetares së PLD-së Monika Zajkova, i cili i referohet Nenit 353-c, dhe amendamenti për të njëjtin nen i paraqitur nga Jovana Mojsovska, deputete nga Levica, ku shpjegimi flet për nevojën për “ashpërsim të politikës penale për veprat penale të kryera nga zyrtarë dhe persona përgjegjës që kryejnë funksione publike”, si dhe amendamenti i dytë nga Mojsovskas, i cili i referohet Nenit 353, ku thuhet i njëjti shpjegim për ashpërsimin e politikës penale.
Ekziston edhe një amendament në lidhje me 353-c nga deputetë të tjerë nga opozita, i paraqitur nga deputetja Sonja Mirakovska, i cili përsëri i referohet ashpërsimit të politikës penale, por këtë herë duke specifikuar termat në dispozitat e këtij neni të amendamenteve.
Duke marrë parasysh pikëpamjet e disa ekspertëve dhe amendamentet e disa deputetëve, mund të bëhet vlerësimi i mëposhtëm: Qëndrimi i Stojanovskit se amendamentet e propozuara “i shtrëngojnë të gjitha dënimet” është në fakt një lloj shtrembërimi i së vërtetës, pra dredhi, kur bëhet fjalë për nenin 353 të amendamenteve të propozuara. Amendamentet që ulin kufijtë e sipërm të parashkrimit dhe lënë jashtë termat dhe përkufizimet e qarta për autorët e krimeve në fushën e korrupsionit nuk mund të konsiderohen si shtrëngim i politikës penale.
Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari