KE: Sektorit të transportit i mungojnë kapacitete dhe angazhim politik për reforma

Фото: Википедија

Aksidenti fatal i autobusit të transportuesit “Besa Trans”, i cili ndodhi në Bullgari dhe në të cilin humbën jetën 45 persona nga Maqedonia e Veriut përveç pikëllimit të madh ka ngritur edhe një sërë pyetjesh për mangësitë serioze në transportin e udhëtarëve për të cilat opinioni ende nuk ka përgjigje. Prandaj, KE në Raportin e tyre për RVM-në ka vënë në dukje të gjitha dobësitë dhe detyrat me të cilat përballet vendi

 

Shkruan: Simona Atanasovska

 

Ministri i Transportit dhe Lidhjeve Blagoj Boçvarski në një konferencë për media tha se autobusi i cili u përfshi nga zjarri në aksidentin e tmerrshëm në Bullgari nuk është raportuar në Ministrinë e Transportit dhe nuk ka pasur certifikatë nga licenca për kryerjen e veprimtarisë. Të nesërmen kompanisë “Besa Trans” iu hoq licenca për punë dhe iu ndalua operimi.

Boçvarski sqaroi se në sistemin e Ministrisë së Transportit dhe Lidhjeve transportuesi është i regjistruar me 4 automjete që kanë leje transporti, por pas marrjes së informacionit nga MPB për automjetin e djegur është konstatuar se autobusi nuk është raportuar nga transportuesi në pajtim me nenin 11 paragrafi 5 të Ligjit për transportin rrugor dhe për këtë arsye automjeti nuk është në bazën elektronike të të dhënave të Ministrisë së Transportit dhe Lidhjeve.

Sa i përket mbikëqyrjes dhe kontrollit të transportit publik, për këtë punë shërben Inspektorati Shtetëror i Transportit. Sipas rregulloreve evropiane, inspektoratet janë larguar nga ministritë për të qenë pjesë e veçantë që do të kontrollojnë punën dhe atë që është dhënë si dokumentacion, por edhe punën në terren, tha Boçvarski në konferencën e mëngjesit.

Ministri i Punëve të Brendshme, Oliver Spasovski, tha se i njëjti autobus sivjet dhe vitin e kaluar ka kaluar 135 herë kufirin pa leje të vlefshme.

Përveç licencave, nga hetimi doli edhe një tjetër parregullsi. Kësaj radhe në Drejtorinë e Doganave ku asnjë nga autobusët “Besa Trans” nuk është regjistruar në sistemin elektronik gjatë kalimit të kufirit të Maqedonisë.

Dy doganierë janë suspenduar dhe shefi i tyre është gjobitur, pasi në kontrollin e brendshëm të Drejtorisë doganore është konstatuar se doganierët me datë 18 nëntor nuk e kanë regjistruar në mënyrë elektronike daljen e automjetit me targa SK0284BA të transportuesit “Besa Trans” nga Shkupi dhe është verifikuar vetëm fleta e regjistrimit të transportit të udhëtarëve.

Politika e transportit në BE

Sipas rregullave të Bashkimit Evropian, nëse autobusi i “Besa Trans” nuk do të kishte licencë të vlefshme për transportin e udhëtarëve, nuk do të lejohej të kalonte kufirin e Bashkimit Evropian, në këtë rast Bullgarinë.
Legjislacioni i BE-së parasheh një sërë rregullash për licencat dhe lejet për transport dhe nga ky institucion, sipas informacioneve të marra nga MIA, ka mundësi që ato të jenë shkelur, por Komisioni Evropian nuk ndërhyn në hetim.

Politika e transportit e BE-së ka rregulla të përbashkëta për standardet teknike dhe të sigurisë, standardet sociale, ndihmën shtetërore dhe liberalizimin e tregut në rrugë, hekurudha, rrugët ujore të brendshme, transportin e kombinuar, aviacionin dhe transportin detar.

Transporti përfshihet në grupin 4 të quajtur Agjenda e Gjelbër dhe Lidhje të Qëndrueshme, më konkretisht në Kapitullin 14 të Metodologjisë së re të Zgjerimit të BE-së, sipas të cilit vendi merr një Raport Progresi çdo vit.

KE i njeh të gjitha dobësitë e sistemit, publiku e merr vesh vetëm kur ndodh ndonjë aksident

Raporti i fundit, i publikuar në tetor të këtij viti, thoshte se vendi ishte i përgatitur në mënyrë të moderuar në fushën e transportit, se ishte bërë përparim i kufizuar në periudhën raportuese dhe se kapacitetet operacionale dhe administrative për të gjitha llojet e transportit mbeten të dobëta.

 Për vite me radhë, sektorit të transportit i mungojnë kapacitetet administrative dhe operacionale dhe, në veçanti, nuk ka asnjë angazhim politik për zbatimin e reformave të nevojshme sektoriale. Nuk ka pasur përparim në përfundimin e reformave kryesore sektoriale dhe rekomandimet e viteve të mëparshme mbeten të vlefshme, thuhet në raport.

Në vitin e ardhshëm, Maqedonia e Veriut, sipas Komisionit Evropian duhet veçanërisht të:

  • Forcimi i kapaciteteve operacionale dhe administrative të organeve inspektuese dhe zhvillimi i kapaciteteve zbatuese për të reduktuar viktimat në infrastrukturën rrugore dhe hekurudhore;
  • Krijimi i një sistemi kombëtar për mbledhjen e vazhdueshme të të dhënave për aksidentet e trafikut dhe finalizimi i marrëveshjeve/protokolleve të vazhdueshme të kalimit kufitar;
  • Miratimi i legjislacionit për sistemet inteligjente të transportit (ITS) dhe transporti i kombinuar, dhe të bëhen përpjekje shtesë për të krijuar një kuadër strategjik për zbatimin e ITS-së dhe rrjeteve bazë.

Raporti thekson gjithashtu se Inspektorati Shtetëror i Transportit duhet të forcojë kapacitetin e tij zbatues dhe teknik dhe se nevojitet harmonizim i mëtejshëm i dënimeve për mospërputhje me Marrëveshjen Evropiane për Punë të ekuipazheve të Transportit Rrugor Ndërkombëtar (AETR).

Mungesë e inspektorëve e ka konfirmuar edhe drejtori i Inspektoratit Shtetëror të Transportit, Rufat Huseini, i cili ka thënë se për momentin kanë vetëm 12 inspektorë, që nuk mjaftojnë për të mbikëqyrur të gjitha kompanitë që transportojnë udhëtarë dhe mallra në vend.

Pyetja për personelin e pamjaftueshëm të këtij inspektorati u ngrit pas aksidentit me autobusin e “Durmo Tours” që ndodhi në afërsi të fshatit Laskarci në vitin 2019 dhe humbi jetën 16 persona. Por situata në terren është e pandryshuar.

 

Ky artikull është përgatitur në kuadër të projektit Kontrolli i fakteve për progresin e Maqedonisë së Veriut drejt BE -së, i zbatuar nga Fondacioni Metamorfozis. Artikulli, i botuar fillimisht në Vërtetmatës, është mundësuar nga mbështetja e fondacionit jofitimprurës amerikan NED (National Endowment for Democracy). Përmbajtja e këtij artikulli është përgjegjësi e autorit dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e Metamorphosis, NED ose bashkëpunëtorëve të tyre

 

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari