Global Fact 2026 – Samiti i verifikuesve të fakteve në hijen e sulmeve ndaj integritetit të informacionit në të gjithë botën

Global Fact 2026 organizohet nga Rrjeti Ndërkombëtar i Verifikimit të Fakteve (IFCN), i cili vepron në kuadër të Institutit Poynter për Media dhe Gazetari në Uashington D.C., në bashkëpunim me portalin Delphi në Vilnius dhe me mbështetjen e kompanisë IT NordVPN nga Lituania. Në këtë aktivitet tre-ditor morën pjesë më shumë se 300 verifikues faktesh, gazetarë dhe përfaqësues të tjerë të medias, studiues të dezinformimit, ekspertë në fushat e medias, gazetarisë, mbrojtjes, sektorit joqeveritar dhe institucioneve akademike nga mbi 80 vende të botës.

Këtë mëngjes (17 qershor), filloi në Vilnius të Lituanisë edicioni i 13-të i konferencës vjetore të verifikuesve të fakteve nga e gjithë bota, “Global Fact 2026”.

Në këtë aktivitet tre-ditor morën pjesë më shumë se 300 verifikues faktesh, gazetarë dhe përfaqësues të tjerë të medias, studiues të dezinformimit, ekspertë në fushat e medias, gazetarisë, mbrojtjes, sektorit joqeveritar dhe institucioneve akademike nga mbi 80 vende të botës.

Global Fact 2026 organizohet nga Rrjeti Ndërkombëtar i Verifikimit të Fakteve (IFCN), i cili vepron në kuadër të Institutit Poynter për Media dhe Gazetari në Uashington D.C., në bashkëpunim me portalin Delphi nga Vilnius dhe me mbështetjen e kompanisë IT NordVPN nga Lituania.

Angie Drobnik-Holan, Presidente e IFCN-s, hapi konferencën, duke kujtuar pozicionin e palakmueshëm të verifikimit të fakteve dhe integritetit të informacionit në përgjithësi në të gjithë botën, duke u përqendruar në rëndësinë e shoqërive që janë rezistente dhe të përgatitura për t’u përballur me dezinformimin dhe kërcënimet hibride, duke theksuar peshën gjeopolitike të mbajtjes së samitit në rajonin e Baltikut.

Ndërsa verifikuesit e fakteve në të gjithë botën përballen me polarizim të shtuar politik, presione ligjore dhe ngacmime të synuara, Holan përdori fjalën e saj hapëse për të përforcuar solidaritetin midis mbi 170 organizatave të rrjetit:

Në një kohë kur verifikuesit e fakteve përballen me sulme të padrejta, ky takim i atyre që i njohin rreziqet nga afër na kujton pse puna jonë ka rëndësi. “Jemi këtu për të mbështetur njëri-tjetrin ndërsa vazhdojmë të punojmë drejt informacionit të saktë dhe të besueshëm, në mënyrë që njerëzit kudo të jenë të përgatitur të marrin vendimet e duhura në jetën e tyre të përditshme”, tha Drobnik-Holan.

Në hapje të aktivitetit folën Ministri i Mbrojtjes i Lituanisë, Robertas Kaunas, si dhe Zëvendës Ministri i Punëve të Jashtme, Vidmantas Verbikas, të cilët folën për përvojat e Lituanisë në luftimin e dezinformimit dhe kërcënimeve hibride nga afër, duke pasur parasysh se vendi ka një kufi prej 300 kilometrash me Rusinë, ndërsa kufiri me Bjellorusinë është vetëm 30 kilometra nga Vilniusi.

Paneli i parë i samitit trajtoi modelin lituanez të lidhjes së gazetarëve, vullnetarëve të mbrojtjes civile dhe institucioneve shtetërore në luftimin e ndërhyrjeve të huaja përmes manipulimit dhe informacionit, me titull: “Rezistenca e të gjithë shoqërisë: Rimendimi i luftës kundër dezinformimit”, duke bërë thirrje për një mobilizim gjithëpërfshirës të të gjithë shoqërisë në mënyrë që të ofrojë një pengesë dhe përgjigje ndaj sulmeve të tilla.

Ky model pionier lituanez përfshin tejkalimin e mënyrës së punës vetëm duke reaguar ndaj dezinformatave të publikuara ose të ndara dhe diskuton “para-recensimin” proaktiv dhe forcimin psikologjik të qytetarëve, pra përgatitjen e tyre përmes informacionit gjithëpërfshirës rreth dezinformatave dhe narrativave të dezinformatave që ata presin, në mënyrë që të mbrojnë diskursin demokratik kundër ndërhyrjeve të huaja gjithnjë e më të sofistikuara.

Leva Gadzhauskaite, drejtuese e Departamentit për Mbrojtje Gjithëpërfshirëse dhe Menaxhim të Krizave në Ministrinë e Mbrojtjes së Lituanisë, tha se dezinformata dhe ndërhyrja e huaj përbëjnë një kërcënim transnacional, duke shtuar se “nuk ka nevojë të pushtosh një vend, mjafton të sundosh mendjet e qytetarëve të tij” dhe duke shtuar se qasja e përfshirjes së të gjithë shoqërisë do të thotë që qytetarët dhe organizatat e kuptojnë se “ne nuk jemi vetëm konsumatorë/përdorues të sigurisë dhe mbrojtjes, por në të njëjtën kohë subjekte që duhet të gjenerojnë siguri dhe mbrojtje”.

Marius Vascega, Kryetar i Delegacionit të BE-së në Lituani, iu referua Aktit Evropian të Sigurisë Digjitale (DSA), i cili rregullon platformat online në territorin e Unionit, duke vënë në dukje se është mjeti më gjithëpërfshirës i BE-së, qëllimi i të cilit është të vendosë rregulla mbi këto platforma, duke shtuar se “çdo gjë që nuk duhet të bëhet në botën fizike, nuk duhet të bëhet as online”. Ky është parimi i parë, sipas Vascegës, ndërsa ideja e dytë është që secila platformë duhet të neutralizojë rreziqet sistemike të krijuara nga dizajni i tyre, përndryshe ato mund të kenë probleme me Bashkimin Evropian dhe autoritetet kombëtare të shteteve anëtare të BE-së.

Samiti do të vazhdojë për dy ditët e ardhshme me një program të gjerë dhe gjithëpërfshirës me mbi 50 panele, punëtori dhe diskutime.

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari