Citati “Pa Maqedoninë, nuk ka Evropë” nuk mund të gjendet në librin e Gimbutas

Termi “Maqedoni” në librin e arkeologes lituanezo-amerikane Marija Gimbutas përdoret ekskluzivisht si një emërtim gjeografik për një rajon ku janë zbuluar vende parahistorike.

Po shqyrtojmë një postim në rrjetin social Facebook që thotë:

“Pa Maqedoninë nuk ka Evropë” – Historiania amerikane lituaneze, doktoreshë, Maria Gimbutiene, Perëndesha dhe Zotët e Evropës së Vjetër, Londër, 1974, f. 33-54.

Postimi përfshin një foto të autores, arkeologes Marija Gimbutas. Vërtetmatësi gjeti librin e përmendur nën titullin Perëndesha dhe Zotët e Evropës së vjetër, Londër, botuar në vitin 1974. Duke kërkuar për termin “Maqedoni” në libër, arrijmë në rezultatin se emri “Maqedoni” shfaqet 65 herë. Megjithatë, nuk përmendet asnjë herë se “Pa Maqedoni nuk ka Evropë”. Shumica e përmendjeve janë vendndodhje të vendeve arkeologjike, si ato nën ilustrimet e artefakteve. Asnjë vend modern nuk shquhet si diçka e veçantë në aspektin e vazhdimësisë kombëtare-historike.

Për shembull, në faqen 32 të librit, Maqedonia përmendet në citimin e mëposhtëm:

Të paktën pesëqind tuma që përmbajnë mbetje materiale nga Gumelnica janë regjistruar në Rumani, Bullgari dhe Maqedoninë lindore, nga të cilat rreth tridhjetë janë gërmuar sistematikisht. Vendndodhja e Gumelnicës ndodhet në juglindje të Bukureshtit në Danub dhe është gërmuar midis viteve 1924 dhe 1960.

Në faqen 39 të librit shkruhet se “bretkosa gjarpër nga vendi i Nea Nikomedias në Maqedoni është një vepër arti e jashtëzakonshme nga mijëvjeçari i shtatë para Krishtit”. Në faqen 82 të librit shkruhet se “fragmente flautesh ose pipash prej kocke u zbuluan në gërmimet e autorit në Anza të Maqedonisë, që i përkasin periudhës para vitit 6000 para Krishtit (Gimbutas, 1972)”. Në faqen 95 shkruhet se “në Porodinin neolitik në Maqedoni janë zbuluar shumë gjarpërinj qeramikë”. Ndër fotografitë në libër ka edhe fotografi të artefakteve pranë Manastirit.

Në botimet e viteve 1974 dhe 1982, fjala “Maqedoni” shfaqet në indeks si një nga vendet gjeografike, së bashku me vende të tjera arkeologjike nga Evropa Juglindore (si Greqia, Jugosllavia, Bullgaria, Vinça, Thesalia, etj.). Kjo do të thotë që termi përdoret ekskluzivisht si një përcaktim gjeografik për një rajon ku janë zbuluar vende prehistorike – dhe jo si një identitet politik ose kulturor bashkëkohor. “Maqedoni” shfaqet në indeks së bashku me terma që lidhen me figurinat, Evropën Juglindore dhe rajone të tjera të Ballkanit, duke treguar se i referohet gjetjeve arkeologjike (artefakte neolitike, figurina, qeramikë, etj.) nga ai rajon. Kjo tregon se termi nuk përdoret në një kuptim kombëtar ose politik bashkëkohor, por si pjesë e një klasifikimi arkeologjik të Evropës Juglindore prehistorike.

Në faqen 135, përmendet vendbanimi i hershëm i Vineias në Maqedoni ku u zbulua një numër i madh vazosh me sytë e perëndeshës të skalitura në reliev në një qafë cilindrike. Ekziston gjithashtu një fotografi e vazove.

Përdorimi i termit “Maqedoni” është rreptësisht arkeologjik dhe gjeografik, i lidhur me periudhën prehistorike (mijëvjeçari i 7-të–i 3-të p.e.s.).

Në faqen 176 thuhet: 

Qeramika me paraqitje relievi ose të gdhendura të figurave me krahë të ngritur dhe këmbë të hapura është gjetur nga Thesalia dhe Maqedonia deri në Hungarinë veriore dhe Gjermaninë, ku perëndesha është gdhendur skematikisht në enë (shumë ilustrime të këtyre janë dhënë nga Gulder 1962).

Libri përmban fotografi të figurave nga viti 4,500 para Krishtit, siç mund të shihet në fotografinë e mëposhtme nga vetë libri.

Pastaj ka një foto nën të cilën shkruhet se qytetërimi Vinça la një kryevepër në formën e një koke derri nga Leskovica pranë Shtipit në Maqedoni.

Fjala “Evropë” përmendet 301 herë në libër, por përdoret edhe në një kuptim më të gjerë gjeografik kur përshkruhet përhapja e bujqësisë neolitike në Evropë, kontaktet kulturore në të gjithë Evropën Juglindore dhe Qendrore, rajonet arkeologjike si Ballkani dhe Egjeu, dhe në këtë kontekst, “Evropa” është një përcaktues gjeografik, jo një term politik apo etnik.

Citimi specifik “pa Maqedoninë nuk ka Evropë” nuk është në libër. Për shkak të të gjitha fakteve të mësipërme, ne e vlerësojmë botimin që po shqyrtojmë si të pavërtetë.

 

 

Të gjitha komentet dhe vërejtjet në lidhje me këtë dhe artikujt e tjerë të Vërtetmatës-it, kërkesat për korrigjime dhe sqarime, si dhe sugjerimet për verifikimin e deklaratave të politikanëve dhe premtimeve të partive politike, mund t’i dorëzoni përmes këtij formulari